ဓမ္မသင်္ဂဏီ မာတိကာ
အဘိဓမ္မာ မာတိကာ
၁. တိကမာတိကာ
(က) တိကမာတိကာ
အပိုဒ် ၁ကုသလတိက်
(က) ကုသလာ ဓမ္မာ။
(ခ) အကုသလာ ဓမ္မာ။
(ဂ) အဗျာကတာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) (အပြစ်မရှိခြင်း ကောင်းသောအကျိုးကို ပေးခြင်းလက္ခဏာရှိသော) ကုသိုလ်တရားများ။(၁-၃၆၄၊ ၉၈၅၊ ၁၃၈၄)။
(၂) (အပြစ်နှင့်တကွဖြစ်ခြင်း မကောင်းသောအကျိုးကို ပေးခြင်းလက္ခဏာရှိသော) အကုသိုလ် တရားများ။(၃၆၅-၄၃၀၊ ၉၈၆၊ ၁၃၈၅)။
(၃) ကုသိုလ် အကုသိုလ်အဖြစ်ဖြင့် မဟောအပ်သော (ဝိပါက် ကြိယာ ရုပ် နိဗ္ဗာန်ဟူသော) အဗျာကတ တရားများ။(၄၃၁-၉၈၄၊ ၉၈၇၊ ၁၃၈၆)။
အပိုဒ် ၂ဝေဒနာတိက်
(က) သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဒုက္ခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ဂ) အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ချမ်းသာခံစားမှု ‘သုခဝေဒနာ’နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၉၈၈၊ ၁၃၈၇)။
(၂) ဆင်းရဲခံစားမှု ‘ဒုက္ခဝေဒနာ’ နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၉၈၉၊ ၁၃၈၈)။
(၃) ဆင်းရဲချမ်းသာ မဟုတ်၊ အလယ်အလတ် ခံစားမှု ‘အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ’ နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၉၉၀၊ ၁၃၈၉)။
အပိုဒ် ၃ဝိပါကတိက်
(က) ဝိပါကာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။
(ဂ) နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အကျိုး ‘ဝိပါက်’ တရားများ။(၉၉၁၊ ၁၃၉၀)။
(၂) အကျိုး ‘ဝိပါက်’ ကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားများ။(၉၉၂၊ ၁၃၉၁)။
(၃) အကျိုး ‘ဝိပါက်’ လည်း မဟုတ်၊ အကျိုး ‘ဝိပါက်’ ကို ဖြစ်စေခြင်း သဘောရှိသည်လည်း မဟုတ်သောတရားများ။(၉၉၃၊ ၁၃၉၂)။
အပိုဒ် ၄ဥပါဒိဏ္ဏတိက်
(က) ဥပါဒိဏ္ဏုပါဒါနိယာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနုပါဒိဏ္ဏုပါဒါနိယာ ဓမ္မာ။
(ဂ) အနုပါဒိဏ္ဏအနုပါဒါနိယာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) (အာရုံပြုသောအားဖြင့်) တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ ကပ်အပ်သော ကံသည် (အကျိုး ‘ဝိပါက်’၏ အဖြစ်ဖြင့်) စွဲယူလည်း စွဲယူအပ်ကုန်သည် ဖြစ်၍ လွန်စွာ စွဲလမ်းတတ်သော ဥပါဒါန်တရားတို့၏ အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်သော တရားများ။ (တဏှာ ဒိဋ္ဌိဟူသော ဥပါဒါန်ဦးစီးသည့် ကံ၏ အကျိုးလည်း ဖြစ်၍ ဥပါဒါန်တို့၏ အစီးအပွါးလည်းဖြစ်သော လောကီဝိပါက်နှင့် ကမ္မဇ ရုပ်တရားများ)။(၉၉၄၊ ၁၃၉၃)။
(၂) (အာရုံပြုသောအားဖြင့်) တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ ကပ်အပ်သော ကံသည် (အကျိုး ‘ဝိပါက်’ ၏ အဖြစ်ဖြင့်) မစွဲယူအပ်ကုန်မူ၍ လွန်စွာ စွဲလမ်းတတ်သော ဥပါဒါန်တရားတို့၏ အာရုံသာ ဖြစ်ကုန်သော တရားများ။ (တဏှာ ဒိဋ္ဌိဟူသော ဥပါဒါန်ဦးစီးသည့် ကံ၏ အကျိုးကား မဟုတ်၊ ဥပါဒါန်တို့၏ အစီးအပွါးသာဖြစ်သော လောကီကုသိုလ်, အကုသိုလ်, ကြိယာနှင့် စိတ်, ဥတု, အာဟာရဟူသောအကြောင်းသုံးပါးကြောင့် ဖြစ်သော တိဇရုပ်တရားများ)။(၉၉၅၊ ၁၃၉၄)။
(၃) (အာရုံပြုသောအားဖြင့်) တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ ကပ်အပ်သော ကံသည် (အကျိုး ‘ဝိပါက်’ ၏ အဖြစ်ဖြင့်) မစွဲယူလည်း မစွဲယူအပ်ကုန်၊ လွန်စွာ စွဲလမ်းတတ်သော ‘ဥပါဒါန်’ တရားတို့၏ အာရုံလည်းမဟုတ်ကုန်သော တရားများ။ (တဏှာ ဒိဋ္ဌိဟူသော ဥပါဒါန်ဦးစီးသည့် ကံ၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်၊ ဥပါဒါန်တို့၏ အစီးအပွါးလည်း မဟုတ်သော လောကုတ္တရာတရားများ)။(၉၉၆၊ ၁၃၉၅)။
အပိုဒ် ၅သံကိလိဋ္ဌတိက်
(က) သံကိလိဋ္ဌသံကိလေသိကာ ဓမ္မာ။
(ခ) အသံကိလိဋ္ဌသံကိလေသိကာ ဓမ္မာ။
(ဂ) အသံကိလိဋ္ဌအသံကိလေသိကာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော (ကိလေသာ) တရားတို့သည် ပူပန်စေအပ်, နှိပ်စက်အပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော (ကိလေသာ) တရားတို့ကို (ရခြင်းငှါ) ထိုက်သောတရားများ (ကိလေသာတရားတို့၏ လွှမ်းမိုးဖိစီးမှုကိုလည်း ခံရ၍ ကိလေသာတို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော အကုသိုလ်တရားများ)။(၉၉၇၊ ၁၃၉၆)။
(၂) ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော (ကိလေသာ) တရားတို့သည် မပူပန်စေအပ် မနှိပ်စက်အပ်ကုန်မူ၍ ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော (ကိလေသာ) တရားတို့ကို (ရခြင်းငှါသာ) ထိုက်သော တရားများ (ကိလေသာတရားတို့၏ လွှမ်းမိုးဖိစီးမှုကိုကား မခံရ ကိလေသာတို့၏ အာရုံသာဖြစ်သော လောကီကုသိုလ်, လောကီဝိပါက်, ကြိယာနှင့် ရုပ်တရားများ)။(၉၉၈၊ ၁၃၉၇)။
(၃) ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော (ကိလေသာ) တရားတို့သည် ပူပန်လည်း မပူပန်စေအပ် နှိပ်စက်လည်း မနှိပ်စက်အပ်ကုန်မူ၍ ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော (ကိလေသာ) တရားတို့ကို (ရခြင်းငှါ) ထိုက်လည်း မထိုက်သော တရားများ။ (ကိလေသာတရားတို့၏ လွှမ်းမိုးဖိစီးမှုကိုလည်း မခံရ၊ ကိလေသာတို့၏ အာရုံလည်း မဖြစ်သော လောကုတ္တရာတရားများ)။(၉၉၉၊ ၁၃၉၈)။
အပိုဒ် ၆ဝိတက္ကတိက်
(က) သဝိတက္ကသဝိစာရာ ဓမ္မာ။
(ခ) အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ ဓမ္မာ။
(ဂ) အဝိတက္ကအဝိစာရာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ နှင့်လည်း တကွ၊ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ နှင့်လည်း တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၀၀၊ ၁၃၉၉)။
(၂) ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ ကား မရှိ၊ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ မျှသာရှိသော တရားများ။(၁၀၀၁၊ ၁၄၀၀)။
(၃) ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ လည်း မရှိ၊ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ လည်း မရှိသော တရားများ။(၁၀၀၂၊ ၁၄၀၁)။
အပိုဒ် ၇ပီတိတိက်
(က) ပီတိသဟဂတာ ဓမ္မာ။
(ခ) သုခသဟဂတာ ဓမ္မာ။
(ဂ) ဥပေက္ခါသဟဂတာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) နှစ်သက်မှု ‘ပီတိ’ နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၀၃၊ ၁၄၀၂)။
(၂) ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၀၄၊ ၁၄၀၃)။
(၃) လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၀၅၊ ၁၄၀၄)။
အပိုဒ် ၈ဒဿနတိက်
(က) ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ။
(ဂ) နေဝ ဒဿနေန န ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော တရားများ။(၁၀၀၆၊ ၁၄၀၅)။
(၂) အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် ပယ်အပ်သော တရားများ။(၁၀၁၁၊ ၁၄၀၆)။
(၃) သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သည်လည်း မဟုတ်၊ အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် ပယ်အပ်သည်လည်းမဟုတ်သော တရားများ။(၁၀၁၂၊ ၁၄၀၇)။
အပိုဒ် ၉ဒဿနဟေတုတိက်
(က) ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ ဓမ္မာ။
(ဂ) နေဝ ဒဿနေန န ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ ရှိသော တရားများ။(၁၀၁၃၊ ၁၄၀၈)။
(၂) အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ ရှိသော တရားများ။(၁၀၁၈၊ ၁၄၀၉)။
(၃) သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ ရှိသည်လည်း မဟုတ်၊ အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ ရှိသည်လည်း မဟုတ်သော တရားများ။(၁၀၁၉၊ ၁၄၁၀)။
အပိုဒ် ၁၀အာစယဂါမိတိက်
(က) အာစယဂါမိနော ဓမ္မာ။
(ခ) အပစယဂါမိနော ဓမ္မာ။
(ဂ) နေဝါစယဂါမိနာပစယဂါမိနော ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ပဋိသန္ဓေ စုတိသို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၂၀၊ ၁၄၁၁)။
(၂) နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၂၁၊ ၁၄၁၂)။
(၃) ပဋိသန္ဓေ စုတိသို့ ရောက်ကြောင်းလည်း မဟုတ်၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းလည်း မဟုတ်သောတရားများ။(၁၀၂၂၊ ၁၄၁၃)။
အပိုဒ် ၁၁သေက္ခတိက်
(က) သေက္ခါ ဓမ္မာ။
(ခ) အသေက္ခါ ဓမ္မာ။
(ဂ) နေဝသေက္ခနာသေက္ခါ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ခုနစ်ယောက်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၂၃၊ ၁၄၁၄)။
(၂) အသေက္ခ ‘ရဟန္တာ’ ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၂၄၊ ၁၄၁၅)။
(၃) သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ခုနစ်ယောက်တို့၏ ဥစ္စာလည်း မဟုတ်၊ အသေက္ခ ‘ရဟန္တာ’ ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာလည်းမဟုတ်သော တရားများ။(၁၀၂၅၊ ၁၄၁၆)။
အပိုဒ် ၁၂ပရိတ္တတိက်
(က) ပရိတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) မဟဂ္ဂတာ ဓမ္မာ။
(ဂ) အပ္ပမာဏာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) နည်းပါးသော အာနုဘော်ရှိသော ‘ပရိတ္တ’ တရားများ (ကာမတရားများ)။(၁၀၂၆၊ ၁၄၁၇)။
(၂) ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သည်၏ အဖြစ်သို့ ရောက်သော ‘မဟဂ္ဂတ’ တရားများ။(၁၀၂၇၊ ၁၄၁၈)။
(၃) နှိုင်းယှဉ်မှုကို ပြုတတ်သော ရာဂစသည်တို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ‘အပ္ပမာဏ’ တရားများ။(၁၀၂၈၊ ၁၄၁၉)။
အပိုဒ် ၁၃ပရိတ္တာရမ္မဏတိက်
(က) ပရိတ္တာရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
(ခ) မဟဂ္ဂတာရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
(ဂ) အပ္ပမာဏာရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) နည်းပါးသော အာနုဘော်ရှိသော တရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။(၁၀၂၉၊ ၁၄၂၀)။
(၂) ကြီးကျယ် မြင့်မြတ်သည်၏ အဖြစ်သို့ ရောက်သောတရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။(၁၀၃၀၊ ၁၄၂၁)။
(၃) နှိုင်းယှဉ်မှုကို ပြုတတ်သော ရာဂစသည်တို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက်တရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။(၁၀၃၁၊ ၁၄၂၂)။
အပိုဒ် ၁၄ဟီနတိက်
(က) ဟီနာ ဓမ္မာ။
(ခ) မဇ္ဈိမာ ဓမ္မာ။
(ဂ) ပဏီတာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ယုတ်ညံ့သော ‘ဟီန’ တရားများ။(၁၀၃၂၊ ၁၄၂၃)။
(၂) အလယ်အလတ် ဖြစ်သော ‘မဇ္ဈိမ’ တရားများ။(၁၀၃၃၊ ၁၄၂၄)။
(၃) မွန်မြတ်သော ‘ပဏီတ’ တရားများ။(၁၀၃၄၊ ၁၄၂၅)။
အပိုဒ် ၁၅မိစ္ဆတ္တတိက်
(က) မိစ္ဆတ္တနိယတာ ဓမ္မာ။
(ခ) သမ္မတ္တနိယတာ ဓမ္မာ။
(ဂ) အနိယတာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဖောက်ပြန်သော သဘောရှိကုန်၍ စုတိ၏ အခြားမဲ့၌ အကျိုးပေးသည်၏ အစွမ်းဖြင့် မြဲသောတရားများ။(၁၀၃၅၊ ၁၄၂၆)။
(၂) မဖောက်ပြန်သော သဘောရှိကုန်၍ မိမိ၏ အခြားမဲ့၌ အကျိုးပေးသည်၏ အစွမ်းဖြင့် မြဲသောတရားများ။(၁၀၃၆၊ ၁၄၂၇)။
(၃) (နှစ်ပါးသော အခြင်းအရာဖြင့်) အကျိုးပေး မမြဲသော တရားများ။(၁၀၃၇၊ ၁၄၂၈)။
အပိုဒ် ၁၆မဂ္ဂါရမ္မဏတိက်
(က) မဂ္ဂါရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
(ခ) မဂ္ဂဟေတုကာ ဓမ္မာ။
(ဂ) မဂ္ဂါဓိပတိနော ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ‘မဂ်’ တည်းဟူသော အာရုံရှိသော တရားများ။(၁၀၃၈၊ ၁၄၂၉)။
(၂) ‘မဂ်’ တည်းဟူသော အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ ရှိသော တရားများ။(၁၀၃၉၊ ၁၄၂၉)။
(၃) ‘မဂ်’ တည်းဟူသော အကြီးအမှူး ‘အဓိပတိ’ ရှိသော တရားများ။(၁၀၄၀၊ ၁၄၂၉)။
အပိုဒ် ၁၇ဥပ္ပန္နတိက်
(က) ဥပ္ပန္နာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ။
(ဂ) ဥပ္ပါဒိနော ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဥပါဒ် ဌီ ဘင်ဟု ဆိုအပ်သော ခဏသုံးပါးသို့ ရောက်ဆဲဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၄၁၊ ၁၄၃၀)။
(၂) ဥပါဒ် ဌီ ဘင်ဟု ဆိုအပ်သော ခဏသုံးပါးသို့ ရောက်ပြီးလည်း မဟုတ်၊ ရောက်ဆဲလည်းမဟုတ်သော တရားများ။(၁၀၄၂၊ ၁၄၃၀)။
(၃) မချွတ်ဧကန် ဖြစ်လတ္တံ့သော (ဝိပါက်ကမ္မဇရုပ်) တရားများ။(၁၀၄၃၊ ၁၄၃၀)။
အပိုဒ် ၁၈အတီတတိက်
(က) အတီတာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနာဂတာ ဓမ္မာ။
(ဂ) ပစ္စုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဥပါဒ်စသော ခဏသုံးပါးသို့ ရောက်၍ လွန်သွားသော ‘အတိတ်’ တရားများ။(၁၀၄၄၊ ၁၄၃၁)။
(၂) ဥပါဒ်စသော ခဏသုံးပါးသို့ မရောက်သေးသော ‘အနာဂတ်’ တရားများ။(၁၀၄၅၊ ၁၄၃၁)။
(၃) ထိုထိုအကြောင်းကို စွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်နေသော ‘ပစ္စုပ္ပန်’ တရားများ။(၁၀၄၆၊ ၁၄၃၁)။
အပိုဒ် ၁၉အတီတာရမ္မဏတိက်
(က) အတီတာရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနာဂတာရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
(ဂ) ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။(၁၀၄၇၊ ၁၄၃၂)။
(၂) အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိကုန်သော တရားများ။(၁၀၄၈၊ ၁၄၃၃)။
(၃) ပစ္စုပ္ပန်တရားလျှင် အာရုံရှိကုန်သော တရားများ။(၁၀၄၉၊ ၁၄၃၄)။
အပိုဒ် ၂၀အဇ္ဈတ္တတိက်
(က) အဇ္ဈတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မာ။
(ဂ) အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အတွင်း ‘အဇ္ဈတ္တ’ သန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၅၀၊ ၁၄၃၅)။
(၂) အပ ‘ဗဟိဒ္ဓ’ သန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၅၁၊ ၁၄၃၅)။
(၃) အတွင်း အပ ‘အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓ’ သန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၅၂၊ ၁၄၃၅)။
အပိုဒ် ၂၁အဇ္ဈတ္တာရမ္မဏတိက်
(က) အဇ္ဈတ္တာရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
(ဂ) အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အတွင်း ‘အဇ္ဈတ္တ’ တရားလျှင် အာရုံရှိကုန်သော တရားများ။(၁၀၅၃၊ ၁၄၃၆)။
(၂) အပ ‘ဗဟိဒ္ဓ’ တရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။(၁၀၅၄၊ ၁၄၃၇)။
(၃) အတွင်း အပ ‘အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓ’ တရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။(၁၀၅၅၊ ၁၄၃၇)။
အပိုဒ် ၂၂သနိဒဿနတိက်
(က) သနိဒဿနသပ္ပဋိဃာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနိဒဿနသပ္ပဋိဃာ ဓမ္မာ။
(ဂ) အနိဒဿနအပ္ပဋိဃာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) မြင်ခြင်းနှင့်လည်း တကွ ထိပါးခြင်းနှင့်လည်း တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၅၆၊ ၁၄၃၈)။
(၂) မြင်ခြင်းကား မရှိ၊ ထိပါးခြင်းနှင့်သာ တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၅၇၊ ၁၄၃၉)။
(၃) မြင်ခြင်းလည်း မရှိ၊ ထိပါးခြင်းလည်း မရှိသော တရားများ။(၁၀၅၈၊ ၁၄၄၀)။
တိကမာတိကာ။
မြန်မာပြန်
တိကမာတိကာ ပြီးပြီ။
၂. ဒုကမာတိကာ
(ခ) ဒုကမာတိကာ
ဟေတုဂေါစ္ဆကံ
၁-ဟေတုဂေါစ္ဆက
အပိုဒ် ၁ဟေတုဒုက်
(က) ဟေတူ ဓမ္မာ။
(ခ) န ဟေတူ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ မည်သော တရားများ။(၁၀၅၉၊ ၁၀၇၇၊ ၁၄၄၁)။
(၂) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ မမည်သော တရားများ။(၁၀၇၈၊ ၁၄၄၂)။
အပိုဒ် ၂သဟေတုကဒုက်
(က) သဟေတုကာ ဓမ္မာ။
(ခ) အဟေတုကာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ရှိသော တရားများ။(၁၀၇၉၊ ၁၄၄၃)။
(၂) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ မရှိသော တရားများ။(၁၀၈၀၊ ၁၄၄၄)။
အပိုဒ် ၃ဟေတုသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ဟေတုသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဟေတုဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၁၀၈၁၊ ၁၄၄၅)။
(၂) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ နှင့် မယှဉ်သော တရားများ။(၁၀၈၂၊ ၁၄၄၆)။
အပိုဒ် ၄ဟေတု သဟေတုကဒုက်
(က) ဟေတူ စေဝ ဓမ္မာ သဟေတုကာ စ။
(ခ) သဟေတုကာ စေဝ ဓမ္မာ န စ ဟေတူ။
မြန်မာပြန်
(၁) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’လည်းမည် အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’လည်းရှိသော တရားများ။(၁၀၈၃၊ ၁၄၄၇)။
(၂) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ သာ ရှိ၍ အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ မမည်သော တရားများ။(၁၀၈၄၊ ၁၄၄၈)။
အပိုဒ် ၅ဟေတု ဟေတုသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ဟေတူ စေဝ ဓမ္မာ ဟေတုသမ္ပယုတ္တာ စ။
(ခ) ဟေတုသမ္ပယုတ္တာ စေဝ ဓမ္မာ န စ ဟေတူ။
မြန်မာပြန်
(၁) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’လည်းမည် အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ နှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။(၁၀၈၅၊ ၁၄၄၉)။
(၂) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ နှင့်သာ ယှဉ်၍ အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ မမည်သော တရားများ။(၁၀၈၆၊ ၁၄၅၀)။
အပိုဒ် ၆န ဟေတု သဟေတုကဒုက်
(က) န ဟေတူ ခေါ ပန ဓမ္မာ သဟေတုကာပိ။
(ခ) အဟေတုကာပိ။
မြန်မာပြန်
(၁) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’မမည်သော်လည်း အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ရှိသော တရားများ။(၁၀၈၇၊ ၁၄၅၁)။
(၂) အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ လည်း မမည် အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ လည်း မရှိသော တရားများ။(၁၀၈၈၊ ၁၄၅၂)။
ဟေတုဂေါစ္ဆကံ။
မြန်မာပြန်
ဟေတုဂေါစ္ဆက ပြီးပြီ။
စူဠန္တရဒုကံ
၂-စူဠန္တရဒုက်
အပိုဒ် ၇သပ္ပစ္စယဒုက်
(က) သပ္ပစ္စယာ ဓမ္မာ။
(ခ) အပ္ပစ္စယာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) (ကံ, စိတ်, ဥတု, အာဟာရတည်းဟူသော) အကြောင်းတရား လေးပါးတို့နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၈၉၊ ၁၄၅၃)။
(၂) (ကံ, စိတ်, ဥတု, အာဟာရတည်းဟူသော) အကြောင်းတရား လေးပါးတို့နှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၉၀၊ ၁၄၅၄)။
အပိုဒ် ၈သင်္ခတဒုက်
(က) သင်္ခတာ ဓမ္မာ။
(ခ) အသင်္ခတာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) (ကံ, စိတ်, ဥတု, အာဟာရတည်းဟူသော) အကြောင်းတရား လေးပါးတို့သည် ပြုပြင်စီမံအပ်သောတရားများ။(၁၀၉၁၊ ၁၄၅၅)။
(၂) (ကံ, စိတ်, ဥတု, အာဟာရတည်းဟူသော) အကြောင်းတရား လေးပါးတို့သည် မပြုပြင် မစီမံအပ်သော တရားများ။(၁၀၉၂၊ ၁၄၅၆)။
အပိုဒ် ၉သနိဒဿနဒုက်
(က) သနိဒဿနာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနိဒဿနာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) မြင်ခြင်းနှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၉၃၊ ၁၄၅၇)။
(၂) မြင်ခြင်းနှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၉၄၊ ၁၄၅၈)။
အပိုဒ် ၁၀သပ္ပဋိဃဒုက်
(က) သပ္ပဋိဃာ ဓမ္မာ။
(ခ) အပ္ပဋိဃာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ထိပါးခြင်းနှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၉၅၊ ၁၄၅၉)။
(၂) ထိပါးခြင်းနှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။(၁၀၉၆၊ ၁၄၆၀)။
အပိုဒ် ၁၁ရူပီဒုက်
(က) ရူပိနော ဓမ္မာ။
(ခ) အရူပိနော ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဖောက်ပြန်ခြင်း သဘောရှိသော ‘ရုပ်’ တရားများ။(၁၀၉၇၊ ၁၄၆၁)။
(၂) ဖောက်ပြန်ခြင်း သဘောမရှိသော ‘နာမ်’ တရားများ။(၁၀၉၈၊ ၁၄၆၂)။
အပိုဒ် ၁၂လောကိယဒုက်
(က) လောကိယာ ဓမ္မာ ။
(ခ) လောကုတ္တရာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော တရားများ။(၁၀၉၉၊ ၁၄၆၃)။
(၂) လောကမှ လွန်မြောက်သော တရားများ။(၁၁၀၀၊ ၁၄၆၄)။
အပိုဒ် ၁၃ကေနစိဝိညေယျဒုက်
(က) ကေနစိ ဝိညေယျာ ဓမ္မာ။
(ခ) ကေနစိ န ဝိညေယျာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) တစ်စုံတစ်ခုသော စိတ်သည် သိအပ် သိထိုက်သော တရားများ။(၁၁၀၁၊ ၁၄၆၄)။
(၂) တစ်စုံတစ်ခုသော စိတ်သည် မသိအပ် မသိထိုက်သော တရားများ။(၁၁၀၁၊ ၁၄၆၄)။
စူဠန္တရဒုကံ။
မြန်မာပြန်
စူဠန္တရဒုက် ပြီးပြီ။
အာသဝဂေါစ္ဆကံ
၃-အာသဝဂေါစ္ဆက
အပိုဒ် ၁၄အာသဝဒုက်
(က) အာသဝါ ဓမ္မာ။
(ခ) နော အာသဝါ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အာသဝမည်သော တရားများ။ (ရှည်စွာသော သံသရာဆင်းရဲကို ယိုစီးစေတတ် ဖြစ်စေတတ်သောတရားများ)။(၁၁၀၂၊ ၁၄၆၅)။
(၂) အာသဝမမည်သော တရားများ။(၁၁၀၇၊ ၁၄၆၆)။
အပိုဒ် ၁၅သာသဝဒုက်
(က) သာသဝါ ဓမ္မာ။
(ခ) အနာသဝါ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အာသဝတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၀၈၊ ၁၄၆၇)။
(၂) အာသဝတို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၀၉၊ ၁၄၆၈)။
အပိုဒ် ၁၆အာသဝသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) အာသဝသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) အာသဝဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အာသဝနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၁၀၊ ၁၄၆၉)။
(၂) အာသဝနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၁၁၊ ၁၄၇၀)။
အပိုဒ် ၁၇အာသဝ သာသဝဒုက်
(က) အာသဝါ စေဝ ဓမ္မာ သာသဝါ စ။
(ခ) သာသဝါ စေဝ ဓမ္မာ နော စ အာသဝါ။
မြန်မာပြန်
(၁) အာသဝလည်းမည် အာသဝတို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၁၂၊ ၁၄၇၁)။
(၂) အာသဝတို့၏ အာရုံသာ ဖြစ်၍ အာသဝမမည်သော တရားများ။(၁၁၁၃၊ ၁၄၇၂)။
အပိုဒ် ၁၈အာသဝ အာသဝသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) အာသဝါ စေဝ ဓမ္မာ အာသဝသမ္ပယုတ္တာ စ။
(ခ) အာသဝသမ္ပယုတ္တာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ အာသဝါ။
မြန်မာပြန်
(၁) အာသဝလည်းမည် အာသဝနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၁၄၊ ၁၄၇၃)။
(၂) အာသဝနှင့်သာ ယှဉ်၍ အာသဝမမည်သော တရားများ။(၁၁၁၅၊ ၁၄၇၄)။
အပိုဒ် ၁၉အာသဝဝိပ္ပယုတ္တသာသဝဒုက်
(က) အာသဝဝိပ္ပယုတ္တာ ခေါ ပန ဓမ္မာ သာသဝါပိ။
(ခ) အနာသဝါပိ။
မြန်မာပြန်
(၁) အာသဝနှင့် မယှဉ်သော်လည်း အာသဝတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၁၆၊ ၁၄၇၅)။
(၂) အာသဝနှင့်လည်း မယှဉ်၊ အာသဝတို့၏ အာရုံလည်း မဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၁၇၊ ၁၄၇၆)။
အာသဝဂေါစ္ဆကံ။
မြန်မာပြန်
အာသဝဂေါစ္ဆက ပြီးပြီ။
သံယောဇနဂေါစ္ဆကံ
၄-သညောဇနဂေါစ္ဆက
အပိုဒ် ၂၀သညောဇနဒုက်
(က) သံယောဇနာ ဓမ္မာ။
(ခ) နော သံယောဇနာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) သံယောဇဉ်မည်သော တရားများ။ (ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ယှဉ်စပ်နှောင်ဖွဲ့တတ်သော တရားများ)။(၁၁၁၈၊ ၁၄၇၇)။
(၂) သံယောဇဉ် မမည်သော တရားများ။(၁၁၂၉၊ ၁၄၇၈)။
အပိုဒ် ၂၁သညောဇနိယဒုက်
(က) သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ။
(ခ) အသံယောဇနိယာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၃၀၊ ၁၄၇၉)။
(၂) သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၃၁၊ ၁၄၈၀)။
အပိုဒ် ၂၂သညောဇနသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) သံယောဇနသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) သံယောဇနဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) သံယောဇဉ်နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၃၂၊ ၁၄၈၁)။
(၂) သံယောဇဉ်နှင့် မယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၃၃၊ ၁၄၈၂)။
အပိုဒ် ၂၃သညောဇန သညောဇနိယဒုက်
(က) သံယောဇနာ စေဝ ဓမ္မာ သံယောဇနိယာ စ။
(ခ) သံယောဇနိယာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ သံယောဇနာ။
မြန်မာပြန်
(၁) သံယောဇဉ်လည်းမည် သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံလည်း ဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၃၄၊ ၁၄၈၃)။
(၂) သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံသာ ဖြစ်၍ သံယောဇဉ်မမည်သော တရားများ။(၁၁၃၅၊ ၁၄၈၄)။
အပိုဒ် ၂၄သညောဇန သညောဇနသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) သံယောဇနာ စေဝ ဓမ္မာ သံယောဇနသမ္ပယုတ္တာ စ။
(ခ) သံယောဇနသမ္ပယုတ္တာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ သံယောဇနာ။
မြန်မာပြန်
(၁) သံယောဇဉ်လည်း မည်၍ သံယောဇဉ်နှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၃၆၊ ၁၄၈၅)။
(၂) သံယောဇဉ်နှင့်သာ ယှဉ်၍ သံယောဇဉ် မမည်သော တရားများ။(၁၁၃၇၊ ၁၄၈၆)။
အပိုဒ် ၂၅သညောဇနဝိပ္ပယုတ္တသညောဇနိယဒုက်
(က) သံယောဇနဝိပ္ပယုတ္တာ ခေါ ပန ဓမ္မာ သံယောဇနိယာပိ။
(ခ) အသံယောဇနိယာပိ။
မြန်မာပြန်
(၁) သံယောဇဉ်နှင့် မယှဉ်သော်လည်း သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၃၈၊ ၁၄၈၇)။
(၂) သံယောဇဉ်နှင့်လည်း မယှဉ်၊ သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံလည်း မဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၃၉၊ ၁၄၈၈)။
သံယောဇနဂေါစ္ဆကံ။
မြန်မာပြန်
သညောဇနဂေါစ္ဆက ပြီးပြီ။
ဂန္ထဂေါစ္ဆကံ
၅-ဂန္ထဂေါစ္ဆက
အပိုဒ် ၂၆ဂန္ထဒုက်
(က) ဂန္ထာ ဓမ္မာ။
(ခ) နော ဂန္ထာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဂန္ထမည်သော တရားများ။ (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း သေခြင်းဖြင့် ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ဆက်စပ်ထုံးဖွဲ့တတ်သောတရားများ)။(၁၁၄၀၊ ၁၄၈၉)။
(၂) ဂန္ထမမည်သော တရားများ။(၁၁၄၅၊ ၁၄၉၀)။
အပိုဒ် ၂၇ဂန္ထနိယဒုက်
(က) ဂန္ထနိယာ ဓမ္မာ။
(ခ) အဂန္ထနိယာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၄၆၊ ၁၄၉၁)။
(၂) ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၄၇၊ ၁၄၉၂)။
အပိုဒ် ၂၈ဂန္ထသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ဂန္ထသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဂန္ထဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဂန္ထနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၄၈၊ ၁၄၉၃)။
(၂) ဂန္ထနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၄၉၊ ၁၄၉၄)။
အပိုဒ် ၂၉ဂန္ထ ဂန္ထနိယဒုက်
(က) ဂန္ထာ စေဝ ဓမ္မာ ဂန္ထနိယာ စ။
(ခ) ဂန္ထနိယာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ဂန္ထာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဂန္ထလည်းမည် ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံလည်း ဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၅၀၊ ၁၄၉၅)။
(၂) ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံသာ ဖြစ်၍ ဂန္ထမမည်သော တရားများ။(၁၁၅၁၊ ၁၄၉၆)။
အပိုဒ် ၃၀ဂန္ထ ဂန္ထသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ဂန္ထာ စေဝ ဓမ္မာ ဂန္ထသမ္ပယုတ္တာ စ။
(ခ) ဂန္ထသမ္ပယုတ္တာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ဂန္ထာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဂန္ထလည်း မည်၍ ဂန္ထနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၅၂၊ ၁၄၉၇)။
(၂) ဂန္ထနှင့်သာ ယှဉ်၍ ဂန္ထမမည်သော တရားများ။(၁၁၅၃၊ ၁၄၉၈)။
အပိုဒ် ၃၁ဂန္ထဝိပ္ပယုတ္တဂန္ထနိယဒုက်
(က) ဂန္ထဝိပ္ပယုတ္တာ ခေါ ပန ဓမ္မာ ဂန္ထနိယာပိ။
(ခ) အဂန္ထနိယာပိ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဂန္ထနှင့် မယှဉ်သော်လည်း ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၅၄၊ ၁၄၉၉)။
(၂) ဂန္ထနှင့်လည်း မယှဉ်၊ ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံလည်း မဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၅၅၊ ၁၅၀၀)။
ဂန္ထဂေါစ္ဆကံ။
မြန်မာပြန်
ဂန္ထဂေါစ္ဆက ပြီးပြီ။
ဩဃဂေါစ္ဆကံ
၆-ဩဃဂေါစ္ဆက
အပိုဒ် ၃၂ဩဃဒုက်
(က) ဩဃာ ဓမ္မာ။
(ခ) နော ဩဃာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဩဃမည်သော တရားများ။ (ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ နစ်မြုပ်စေတတ်သော တရားများ)။(၁၁၅၆၊ ၁၅၀၁)။
(၂) ဩဃမမည်သော တရားများ။
အပိုဒ် ၃၃ဩဃနိယဒုက်
(က) ဩဃနိယာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနောဃနိယာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဩဃတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။
(၂) ဩဃတို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။
အပိုဒ် ၃၄ဩဃသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ဩဃသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဩဃဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဩဃနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။
(၂) ဩဃနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။
အပိုဒ် ၃၅ဩဃ ဩဃနိယဒုက်
(က) ဩဃာ စေဝ ဓမ္မာ ဩဃနိယာ စ။
(ခ) ဩဃနိယာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ဩဃာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဩဃလည်းမည် ဩဃတို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။
(၂) ဩဃတို့၏ အာရုံသာ ဖြစ်၍ ဩဃမမည်သော တရားများ။
အပိုဒ် ၃၆ဩဃ ဩဃသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ဩဃာ စေဝ ဓမ္မာ ဩဃသမ္ပယုတ္တာ စ။
(ခ) ဩဃသမ္ပယုတ္တာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ဩဃာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဩဃလည်းမည် ဩဃနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။
(၂) ဩဃနှင့်သာ ယှဉ်၍ ဩဃမမည်သော တရားများ။
အပိုဒ် ၃၇ဩဃဝိပ္ပယုတ္တဩဃနိယဒုက်
(က) ဩဃဝိပ္ပယုတ္တာ ခေါ ပန ဓမ္မာ ဩဃနိယာပိ။
(ခ) အနောဃနိယာပိ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဩဃနှင့် မယှဉ်သော်လည်း ဩဃတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။
(၂) ဩဃနှင့်လည်း မယှဉ်၊ ဩဃတို့၏ အာရုံလည်း မဖြစ်သော တရားများ။
ဩဃဂေါစ္ဆကံ။
မြန်မာပြန်
ဩဃဂေါစ္ဆက ပြီးပြီ။
ယောဂဂေါစ္ဆကံ
၇-ယောဂဂေါစ္ဆက
အပိုဒ် ၃၈ယောဂဒုက်
(က) ယောဂါ ဓမ္မာ။
(ခ) နော ယောဂါ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ယောဂမည်သော တရားများ။ (ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ယှဉ်စေတတ်သော တရားများ)။(၁၁၅၇၊ ၁၅၀၂)။
(၂) ယောဂမမည်သော တရားများ။
အပိုဒ် ၃၉ယောဂနိယဒုက်
(က) ယောဂနိယာ ဓမ္မာ။
(ခ) အယောဂနိယာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ယောဂတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။
(၂) ယောဂတို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။
အပိုဒ် ၄၀ယောဂသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ယောဂသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) ယောဂဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ယောဂနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။
(၂) ယောဂနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။
အပိုဒ် ၄၁ယောဂ ယောဂနိယဒုက်
(က) ယောဂါ စေဝ ဓမ္မာ ယောဂနိယာ စ။
(ခ) ယောဂနိယာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ယောဂါ။
မြန်မာပြန်
(၁) ယောဂလည်းမည် ယောဂတို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။
(၂) ယောဂတို့၏ အာရုံသာ ဖြစ်၍ ယောဂမမည်သော တရားများ။
အပိုဒ် ၄၂ယောဂ ယောဂသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ယောဂါ စေဝ ဓမ္မာ ယောဂသမ္ပယုတ္တာ စ။
(ခ) ယောဂသမ္ပယုတ္တာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ယောဂါ။
မြန်မာပြန်
(၁) ယောဂလည်းမည် ယောဂနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။
(၂) ယောဂနှင့်သာ ယှဉ်၍ ယောဂမမည်သော တရားများ။
အပိုဒ် ၄၃ယောဂဝိပ္ပယုတ္တယောဂနိယဒုက်
(က) ယောဂဝိပ္ပယုတ္တာ ခေါ ပန ဓမ္မာ ယောဂနိယာပိ။
(ခ) အယောဂနိယာပိ။
မြန်မာပြန်
(၁) ယောဂနှင့် မယှဉ်သော်လည်း ယောဂတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။
(၂) ယောဂနှင့်လည်း မယှဉ်၊ ယောဂတို့၏ အာရုံလည်း မဖြစ်သော တရားများ။
ယောဂဂေါစ္ဆကံ။
မြန်မာပြန်
ယောဂဂေါစ္ဆက ပြီးပြီ။
နီဝရဏဂေါစ္ဆကံ
၈-နီဝရဏဂေါစ္ဆက
အပိုဒ် ၄၄နီဝရဏဒုက်
(က) နီဝရဏာ ဓမ္မာ။
(ခ) နော နီဝရဏာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) နီဝရဏမည်သော တရားများ။ (ဈာန် မဂ် ဖိုလ်တို့ကို ပိတ်ပင်တတ်သော တရားများ)။(၁၁၅၈၊ ၁၅၀၃)။
(၂) နီဝရဏမမည်သော တရားများ။(၁၁၆၉၊ ၁၅၀၄)။
အပိုဒ် ၄၅နီဝရဏိယဒုက်
(က) နီဝရဏိယာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနီဝရဏိယာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) နီဝရဏတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၇၀၊ ၁၅၀၅)။
(၂) နီဝရဏတို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၇၁၊ ၁၅၀၆)။
အပိုဒ် ၄၆နီဝရဏသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) နီဝရဏသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) နီဝရဏဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) နီဝရဏနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၇၂၊ ၁၅၀၇)။
(၂) နီဝရဏနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၇၃၊ ၁၅၀၈)။
အပိုဒ် ၄၇နီဝရဏ နီဝရဏိယဒုက်
(က) နီဝရဏာ စေဝ ဓမ္မာ နီဝရဏိယာ စ။
(ခ) နီဝရဏိယာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ နီဝရဏာ။
မြန်မာပြန်
(၁) နီဝရဏလည်းမည် နီဝရဏတို့၏ အာရုံလည်း ဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၇၄၊ ၁၅၀၉)။
(၂) နီဝရဏတို့၏ အာရုံသာ ဖြစ်၍ နီဝရဏမမည်သော တရားများ။(၁၁၇၅၊ ၁၅၁၀)။
အပိုဒ် ၄၈နီဝရဏ နီဝရဏသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) နီဝရဏာ စေဝ ဓမ္မာ နီဝရဏသမ္ပယုတ္တာ စ။
(ခ) နီဝရဏသမ္ပယုတ္တာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ နီဝရဏာ။
မြန်မာပြန်
(၁) နီဝရဏလည်းမည် နီဝရဏနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၇၆၊ ၁၅၁၁)။
(၂) နီဝရဏနှင့်သာ ယှဉ်၍ နီဝရဏမမည်သော တရားများ။(၁၁၇၇၊ ၁၅၁၂)။
အပိုဒ် ၄၉နီဝရဏဝိပ္ပယုတ္တနီဝရဏိယဒုက်
(က) နီဝရဏဝိပ္ပယုတ္တာ ခေါ ပန ဓမ္မာ နီဝရဏိယာပိ။
(ခ) အနီဝရဏိယာပိ ။
မြန်မာပြန်
(၁) နီဝရဏနှင့် မယှဉ်သော်လည်း နီဝရဏတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၇၈၊ ၁၅၁၃)။
(၂) နီဝရဏနှင့်လည်း မယှဉ်၊ နီဝရဏတို့၏ အာရုံလည်း မဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၇၉၊ ၁၅၁၄)။
နီဝရဏဂေါစ္ဆကံ။
မြန်မာပြန်
နီဝရဏဂေါစ္ဆက ပြီးပြီ။
ပရာမာသဂေါစ္ဆကံ
၉-ပရာမာသဂေါစ္ဆက
အပိုဒ် ၅၀ပရာမာသဒုက်
(က) ပရာမာသာ ဓမ္မာ။
(ခ) နော ပရာမာသာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ပရာမာသမည်သော တရားများ။ (မမြဲသည်ကို မြဲ၏ဟု မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်သော တရားများ)။(၁၁၈၀၊ ၁၅၁၅)။
(၂) ပရာမာသ မမည်သော တရားများ။(၁၁၈၂၊ ၁၅၁၆)။
အပိုဒ် ၅၁ပရာမဋ္ဌဒုက်
(က) ပရာမဋ္ဌာ ဓမ္မာ။
(ခ) အပရာမဋ္ဌာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ပရာမာသ၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၈၃၊ ၁၅၁၇)။
(၂) ပရာမာသ၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၈၄၊ ၁၅၁၈)။
အပိုဒ် ၅၂ပရာမာသသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ပရာမာသသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) ပရာမာသဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ပရာမာသနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၈၅၊ ၁၅၁၉)။
(၂) ပရာမာသနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၈၆၊ ၁၅၂၀)။
အပိုဒ် ၅၃ပရာမာသ ပရာမဋ္ဌဒုက်
(က) ပရာမာသာ စေဝ ဓမ္မာ ပရာမဋ္ဌာ စ။
(ခ) ပရာမဋ္ဌာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ပရာမာသာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ပရာမာသလည်းမည် ပရာမာသ၏ အာရုံလည်း ဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၈၇၊ ၁၅၂၁)။
(၂) ပရာမာသ၏ အာရုံဖြစ်သော်လည်း ပရာမာသမမည်သော တရားများ။(၁၁၈၈၊ ၁၅၂၂)။
အပိုဒ် ၅၄ပရာမာသဝိပ္ပယုတ္တပရာမဋ္ဌဒုက်
(က) ပရာမာသဝိပ္ပယုတ္တာ ခေါ ပန ဓမ္မာ ပရာမဋ္ဌာပိ။
(ခ) အပရာမဋ္ဌာပိ။
မြန်မာပြန်
(၁) ပရာမာသနှင့် မယှဉ်သော်လည်း ပရာမာသ၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၈၉၊ ၁၅၂၃)။
(၂) ပရာမာသနှင့်လည်း မယှဉ်၊ ပရာမာသ၏ အာရုံလည်း မဖြစ်သော တရားများ။(၁၁၉၀၊ ၁၅၂၄)။
ပရာမာသဂေါစ္ဆကံ။
မြန်မာပြန်
ပရာမာသဂေါစ္ဆက ပြီးပြီ။
မဟန္တရဒုကံ
၁၀-မဟန္တရဒုက်
အပိုဒ် ၅၅သာရမ္မဏဒုက်
(က) သာရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနာရမ္မဏာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားများ။(၁၁၉၁၊ ၁၅၂၅)။
(၂) အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားများ။(၁၁၉၂၊ ၁၅၂၆)။
အပိုဒ် ၅၆စိတ္တဒုက်
(က) စိတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) နော စိတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) စိတ်မည်သော တရားများ။ (အာရုံကို ယူသောအားဖြင့် သိတတ်သော တရားများ)။(၁၁၉၃၊ ၁၅၂၇)။
(၂) စိတ်မမည်သော တရားများ။(၁၁၉၄၊ ၁၅၂၈)။
အပိုဒ် ၅၇စေတသိကဒုက်
(က) စေတသိကာ ဓမ္မာ။
(ခ) အစေတသိကာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) စေတသိက်မည်သော တရားများ။(၁၁၉၅၊ ၁၅၂၉)။
(၂) စေတသိက်မမည်သော တရားများ။(၁၁၉၆၊ ၁၅၃၀)။
အပိုဒ် ၅၈စိတ္တသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) စိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) စိတ်နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၉၇၊ ၁၅၃၁)။
(၂) စိတ်နှင့် မယှဉ်သော တရားများ။(၁၁၉၈၊ ၁၅၃၂)။
အပိုဒ် ၅၉စိတ္တသံသဋ္ဌဒုက်
(က) စိတ္တသံသဋ္ဌာ ဓမ္မာ။
(ခ) စိတ္တဝိသံသဋ္ဌာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) စိတ်နှင့် ရောနှောသော တရားများ။(၁၁၉၉၊ ၁၅၃၃)။
(၂) စိတ်နှင့် မရောနှောသော တရားများ။(၁၂၀၀၊ ၁၅၃၄)။
အပိုဒ် ၆၀စိတ္တသမုဋ္ဌာနဒုက်
(က) စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ဓမ္မာ။
(ခ) နော စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) စိတ်လျှင်ဖြစ်ကြောင်းရှိသောတရားများ။ (စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော တရားများ)။(၁၂၀၁၊ ၁၅၃၅)။
(၂) စိတ်လျှင်ဖြစ်ကြောင်း မရှိသော တရားများ။(၁၂၀၂၊ ၁၅၃၆)။
အပိုဒ် ၆၁စိတ္တသဟဘုဒုက်
(က) စိတ္တသဟဘုနော ဓမ္မာ။
(ခ) နော စိတ္တသဟဘုနော ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) စိတ်နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၀၃၊ ၁၅၃၇)။
(၂) စိတ်နှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၀၄၊ ၁၅၃၈)။
အပိုဒ် ၆၂စိတ္တာနုပရိဝတ္တိဒုက်
(က) စိတ္တာနုပရိဝတ္တိနော ဓမ္မာ။
(ခ) နော စိတ္တာနုပရိဝတ္တိနော ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) စိတ်သို့ အစဉ်လိုက်သော တရားများ။ (စေတသိက်နှင့် ဝိညတ်များ)။(၁၂၀၅၊ ၁၅၃၉)။
(၂) စိတ်သို့ အစဉ်မလိုက်သော တရားများ။(၁၂၀၆၊ ၁၅၄၀)။
အပိုဒ် ၆၃စိတ္တသံသဋ္ဌ သမုဋ္ဌာနဒုက်
(က) စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနာ ဓမ္မာ။
(ခ) နော စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) စိတ်နှင့်လည်း ရောနှော၊ စိတ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းလည်းရှိသော တရားများ။ (စေတသိက်တရားများ)။(၁၂၀၇၊ ၁၅၄၁)။
(၂) စိတ်နှင့်လည်း မရောနှော၊ စိတ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းလည်း မရှိသော တရားများ။(၁၂၀၈၊ ၁၅၄၂)။
အပိုဒ် ၆၄စိတ္တသံသဋ္ဌ သမုဋ္ဌာန သဟဘုဒုက်
(က) စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနသဟဘုနော ဓမ္မာ။
(ခ) နော စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနသဟဘုနော ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) စိတ်နှင့်လည်း ရောနှော၊ စိတ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းလည်းရှိ၊ စိတ်နှင့်လည်း တကွ ဖြစ်သော တရားများ။ (စေတသိက်တရားများ)။(၁၂၀၉၊ ၁၅၄၃)။
(၂) စိတ်နှင့်လည်း မရောနှော၊ စိတ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းလည်း မရှိ၊ စိတ်နှင့်လည်း တကွ မဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၁၀၊ ၁၅၄၄)။
အပိုဒ် ၆၅စိတ္တသံသဋ္ဌ သမုဋ္ဌာနာနုပရိဝတ္တိဒုက်
(က) စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနာနုပရိဝတ္တိနော ဓမ္မာ။
(ခ) နော စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနာနုပရိဝတ္တိနော ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) စိတ်နှင့်လည်း ရောနှော၊ စိတ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းလည်းရှိ၊ စိတ်သို့လည်း အစဉ်လိုက်သောတရားများ။ (စေတသိက်တရားများ)။(၁၂၁၁၊ ၁၅၄၅)။
(၂) စိတ်နှင့်လည်း မရောနှော၊ စိတ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းလည်း မရှိ၊ စိတ်သို့လည်း အစဉ်မလိုက်သော တရားများ။(၁၂၁၂၊ ၁၅၄၆)။
အပိုဒ် ၆၆အဇ္ဈတ္တိကဒုက်
(က) အဇ္ဈတ္တိကာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဗာဟိရာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အတွင်း ‘အဇ္ဈတ္တ’သန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၁၃၊ ၁၅၄၇)။
(၂) အပ ‘ဗဟိဒ္ဓ’ သန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၁၄၊ ၁၅၄၈)။
အပိုဒ် ၆၇ဥပါဒါဒုက်
(က) ဥပါဒါ ဓမ္မာ။
(ခ) နော ဥပါဒါ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) မှီ၍ ဖြစ်တတ်သော တရားများ။(၁၂၁၅၊ ၁၅၄၉)။
(၂) မမှီမူ၍ ဖြစ်တတ်သော တရားများ။(၁၂၁၆၊ ၁၅၅၀)။
အပိုဒ် ၆၈ဥပါဒိဏ္ဏဒုက်
(က) ဥပါဒိဏ္ဏာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနုပါဒိဏ္ဏာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) (အာရုံပြုသောအားဖြင့်) တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ ကပ်အပ်သော ကံသည် (အကျိုး ‘ဝိပါက်’၏ အဖြစ်ဖြင့်) စွဲယူအပ်သော တရားများ။ (တဏှာ ဒိဋ္ဌိဟူသော ‘ဥပါဒါန်’ဦးစီးသည့် ကံ၏ အကျိုး ဖြစ်သော လောကီဝိပါက်စိတ်, စေတသိက်နှင့် ကမ္မဇရုပ်တရားများ)။(၁၂၁၇၊ ၁၅၅၁)။
(၂) (အာရုံပြုသောအားဖြင့်) တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ ကပ်အပ်သော ကံသည် (အကျိုး ‘ဝိပါက်’ ၏ အဖြစ်ဖြင့်) မစွဲယူအပ်သော တရားများ။ (တဏှာ ဒိဋ္ဌိဟူသော ‘ဥပါဒါန်’ ဦးစီးသည့် ကံ၏ အကျိုး မဟုတ်သောကုသိုလ်, အကုသိုလ်, ဖိုလ်, ကြိယာတို့နှင့် တိဇရုပ်, နိဗ္ဗာန်တရားများ)။(၁၂၁၈၊ ၁၅၅၂)။
မဟန္တရဒုကံ။
မြန်မာပြန်
မဟန္တရဒုက် ပြီးပြီ။
ဥပါဒါနဂေါစ္ဆကံ
၁၁-ဥပါဒါနဂေါစ္ဆက
အပိုဒ် ၆၉ဥပါဒါနဒုက်
(က) ဥပါဒါနာ ဓမ္မာ။
(ခ) နော ဥပါဒါနာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဥပါဒါန်မည်သော တရားများ။ (ပြင်းစွာ စွဲလမ်းတတ်သော တရားများ)။(၁၂၁၉၊ ၁၅၅၃)။
(၂) ဥပါဒါန်မမည်သော တရားများ။ (ပြင်းစွာ မစွဲလမ်းတတ်သော တရားများ)။(၁၂၂၄၊ ၁၅၅၄)။
အပိုဒ် ၇၀ဥပါဒါနိယဒုက်
(က) ဥပါဒါနိယာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနုပါဒါနိယာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ (ဥပါဒါန်တို့၏ အစီးအပွါးဖြစ်သော လောကီ တရားများ)။(၁၂၂၅၊ ၁၅၅၅)။
(၂) ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။ (ဥပါဒါန်တို့၏ အစီးအပွါးမဖြစ်သော လောကုတ္တရာတရားများ)။(၁၂၂၆၊ ၁၅၅၆)။
အပိုဒ် ၇၁ဥပါဒါနသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ဥပါဒါနသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဥပါဒါနဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဥပါဒါန်တို့နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၁၂၂၇၊ ၁၅၅၇)။
(၂) ဥပါဒါန်တို့နှင့် မယှဉ်သော တရားများ။(၁၂၂၈၊ ၁၅၅၈)။
အပိုဒ် ၇၂ဥပါဒါန ဥပါဒါနိယဒုက်
(က) ဥပါဒါနာ စေဝ ဓမ္မာ ဥပါဒါနိယာ စ။
(ခ) ဥပါဒါနိယာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ဥပါဒါနာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဥပါဒါန်လည်းမည် ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၂၉၊ ၁၅၅၉)။
(၂) ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံသာ ဖြစ်၍ ဥပါဒါန်မမည်သော တရားများ။(၁၂၃၀၊ ၁၅၆၀)။
အပိုဒ် ၇၃ဥပါဒါန ဥပါဒါနသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ဥပါဒါနာ စေဝ ဓမ္မာ ဥပါဒါနသမ္ပယုတ္တာ စ။
(ခ) ဥပါဒါနသမ္ပယုတ္တာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ဥပါဒါနာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဥပါဒါန်လည်းမည် ဥပါဒါန်နှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။(၁၂၃၁၊ ၁၅၆၁)။
(၂) ဥပါဒါန်နှင့်သာ ယှဉ်၍ ဥပါဒါန်မမည်သော တရားများ။(၁၂၃၂၊ ၁၅၆၂)။
အပိုဒ် ၇၄ဥပါဒါနဝိပ္ပယုတ္တဥပါဒါနိယဒုက်
(က) ဥပါဒါနဝိပ္ပယုတ္တာ ခေါ ပန ဓမ္မာ ဥပါဒါနိယာပိ။
(ခ) အနုပါဒါနိယာပိ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဥပါဒါန်နှင့် မယှဉ်သော်လည်း ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၃၃၊ ၁၅၆၃)။
(၂) ဥပါဒါန်နှင့်လည်းမယှဉ်၊ ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံလည်းမဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၃၄၊ ၁၅၆၄)။
ဥပါဒါနဂေါစ္ဆကံ။
မြန်မာပြန်
ဥပါဒါနဂေါစ္ဆက ပြီးပြီ။
ကိလေသဂေါစ္ဆကံ
၁၂-ကိလေသဂေါစ္ဆက
အပိုဒ် ၇၅ကိလေသဒုက်
(က) ကိလေသာ ဓမ္မာ။
(ခ) နော ကိလေသာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ကိလေသမည်သော တရားများ။ (ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော တရားများ)။(၁၂၃၅၊ ၁၅၆၅)။
(၂) ကိလေသ မမည်သော တရားများ။(၁၂၄၆၊ ၁၅၆၆)။
အပိုဒ် ၇၆သံကိလေသိကဒုက်
(က) သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ။
(ခ) အသံကိလေသိကာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသတို့ကို ရခြင်းငှါ ထိုက်တန်သော တရားများ။ (ကိလေသတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ)။(၁၂၄၇၊ ၁၅၆၇)။
(၂) ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသတို့ကို ရခြင်းငှါ မထိုက်သော တရားများ။(၁၂၄၈၊ ၁၅၆၈)။
အပိုဒ် ၇၇သံကိလိဋ္ဌဒုက်
(က) သံကိလိဋ္ဌာ ဓမ္မာ။
(ခ) အသံကိလိဋ္ဌာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသတို့သည် ပူပန်စေအပ် နှိပ်စက်အပ်သော တရားများ။ (ကိလေသတရားတို့၏ လွှမ်းမိုးဖိစီး ပူးဝင်နှိပ်စက်မှုကို ခံရသော အကုသိုလ်တရားများ)။(၁၂၄၉၊ ၁၅၆၉)။
(၂) ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသတို့သည် မပူပန်စေအပ် မနှိပ်စက်အပ်သော တရားများ။ (ကိလေသတရားတို့၏ လွှမ်းမိုးဖိစီး ပူးဝင်နှိပ်စက်မှုကို မခံရသော တရားများ)။(၁၂၅၀၊ ၁၅၇၀)။
အပိုဒ် ၇၈ကိလေသသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ကိလေသသမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
(ခ) ကိလေသဝိပ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ကိလေသတို့နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။(၁၂၅၁၊ ၁၅၇၁)။
(၂) ကိလေသတို့နှင့် မယှဉ်သော တရားများ။(၁၂၅၂၊ ၁၅၇၂)။
အပိုဒ် ၇၉ကိလေသ သံကိလေသိကဒုက်
(က) ကိလေသာ စေဝ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ စ။
(ခ) သံကိလေသိကာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ကိလေသာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ကိလေသလည်းမည် ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသကို (ရခြင်းငှါ) လည်း ထိုက်သော တရားများ။ (ကိလေသလည်းမည်၍ ကိလေသ၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ)။(၁၂၅၃၊ ၁၅၇၃)။
(၂) ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသကို (ရခြင်းငှါ) သာ ထိုက်၍ ကိလေသမမည်သောတရားများ။(၁၂၅၄၊ ၁၅၇၄)။
အပိုဒ် ၈၀ကိလေသ သံကိလိဋ္ဌဒုက်
(က) ကိလေသာ စေဝ ဓမ္မာ သံကိလိဋ္ဌာ စ။
(ခ) သံကိလိဋ္ဌာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ကိလေသာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ကိလေသလည်းမည်၍ ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသတို့သည် ပူပန်စေအပ်နှိပ်စက်အပ်သည်လည်း ဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၅၅၊ ၁၅၇၅)။
(၂) ပူပန်စေတတ်, နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသတို့သည် ပူပန်စေအပ် နှိပ်စက်အပ်သည်သာ ဖြစ်၍ကိလေသမမည်သော တရားများ။(၁၂၅၆၊ ၁၅၇၆)။
အပိုဒ် ၈၁ကိလေသ ကိလေသသမ္ပယုတ္တဒုက်
(က) ကိလေသာ စေဝ ဓမ္မာ ကိလေသသမ္ပယုတ္တာ စ။
(ခ) ကိလေသသမ္ပယုတ္တာ စေဝ ဓမ္မာ နော စ ကိလေသာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ကိလေသလည်းမည်၍ ကိလေသနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။(၁၂၅၇၊ ၁၅၇၇)။
(၂) ကိလေသနှင့်သာ ယှဉ်၍ ကိလေသမမည်သော တရားများ။(၁၂၅၈၊ ၁၅၇၈)။
အပိုဒ် ၈၂ကိလေသဝိပ္ပယုတ္တသံကိလေသိကဒုက်
(က) ကိလေသဝိပ္ပယုတ္တာ ခေါ ပန ဓမ္မာ သံကိလေသိကာပိ။
(ခ) အသံကိလေသိကာပိ။
မြန်မာပြန်
(၁) ကိလေသတရားတို့နှင့် မယှဉ်သော်လည်း ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသကို (ရခြင်းငှါ) ထိုက်သော တရားများ။(၁၂၅၉၊ ၁၅၇၉)။
(၂) ကိလေသတရားတို့နှင့်လည်း မယှဉ်၊ ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသကို (ရခြင်းငှါ) လည်း မထိုက်သော တရားများ။(၁၂၆၀၊ ၁၅၈၀)။
ကိလေသဂေါစ္ဆကံ။
မြန်မာပြန်
ကိလေသဂေါစ္ဆက ပြီးပြီ။
ပိဋ္ဌိဒုကံ
၁၃-ပိဋ္ဌိဒုက်
အပိုဒ် ၈၃ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဒုက်
(က) ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ။
(ခ) န ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော တရားများ။(၁၂၆၁၊ ၁၅၈၁)။
(၂) သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် မပယ်အပ်သော တရားများ။(၁၂၆၅၊ ၁၅၈၂)။
အပိုဒ် ၈၄ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗဒုက်
(က) ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ။
(ခ) န ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် ပယ်အပ်သော တရားများ။(၁၂၆၆၊ ၁၅၈၃)။
(၂) အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် မပယ်အပ်သော တရားများ။(၁၂၆၇၊ ၁၅၈၄)။
အပိုဒ် ၈၅ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုကဒုက်
(က) ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ ဓမ္မာ။
(ခ) န ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ရှိသော တရားများ။(၁၂၆၈၊ ၁၅၈၅)။
(၂) သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ မရှိသော တရားများ။(၁၂၇၂၊ ၁၅၈၆)။
အပိုဒ် ၈၆ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗဟေတုကဒုက်
(က) ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ ဓမ္မာ။
(ခ) န ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ရှိသော တရားများ။(၁၂၇၃၊ ၁၅၈၇)။
(၂) အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း ‘ဟိတ်’ မရှိသော တရားများ။(၁၂၇၄၊ ၁၅၈၈)။
အပိုဒ် ၈၇သဝိတက္ကဒုက်
(က) သဝိတက္ကာ ဓမ္မာ။
(ခ) အဝိတက္ကာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၇၅၊ ၁၅၈၉)။
(၂) ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ နှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၇၆၊ ၁၅၉၀)။
အပိုဒ် ၈၈သဝိစာရဒုက်
(က) သဝိစာရာ ဓမ္မာ။
(ခ) အဝိစာရာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၇၇၊ ၁၅၉၁)။
(၂) သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ နှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၇၈၊ ၁၅၉၂)။
အပိုဒ် ၈၉သပ္ပီတိကဒုက်
(က) သပ္ပီတိကာ ဓမ္မာ။
(ခ) အပ္ပီတိကာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) နှစ်သက်မှု ‘ပီတိ’ နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။ (နှစ်သက်မှု ‘ပီတိ’ရှိသော တရားများ)။(၁၂၇၉၊ ၁၅၉၃)။
(၂) နှစ်သက်မှု ‘ပီတိ’ နှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။ (နှစ်သက်မှု ‘ပီတိ’ မရှိသော တရားများ)။(၁၂၈၀၊ ၁၅၉၄)။
အပိုဒ် ၉၀ပီတိသဟဂတဒုက်
(က) ပီတိသဟဂတာ ဓမ္မာ။
(ခ) န ပီတိသဟဂတာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) နှစ်သက်မှု ‘ပီတိ’ နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၈၁၊ ၁၅၉၅)။
(၂) နှစ်သက်မှု ‘ပီတိ’ နှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၈၂၊ ၁၅၉၆)။
အပိုဒ် ၉၁သုခသဟဂတဒုက်
(က) သုခသဟဂတာ ဓမ္မာ။
(ခ) န သုခသဟဂတာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၈၃၊ ၁၅၉၇)။
(၂) ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ နှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၈၄၊ ၁၅၉၈)။
အပိုဒ် ၉၂ဥပေက္ခာသဟဂတဒုက်
(က) ဥပေက္ခါသဟဂတာ ဓမ္မာ။
(ခ) န ဥပေက္ခါသဟဂတာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အသင့်အားဖြင့် ရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၈၅၊ ၁၅၉၉)။
(၂) အသင့်အားဖြင့် ရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ နှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၈၆၊ ၁၆၀၀)။
အပိုဒ် ၉၃ကာမာဝစရဒုက်
(က) ကာမာဝစရာ ဓမ္မာ။
(ခ) န ကာမာဝစရာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ကာမဘုံ၌ သက်ဝင်၍ ဖြစ်သော ‘ကာမာဝစရ’ တရားများ။(၁၂၈၇၊ ၁၆၀၁)။
(၂) ကာမဘုံ၌ သက်ဝင်၍ မဖြစ်သော ‘န ကာမာဝစရ’ တရားများ။(၁၂၈၈၊ ၁၆၀၂)။
အပိုဒ် ၉၄ရူပါဝစရဒုက်
(က) ရူပါဝစရာ ဓမ္မာ။
(ခ) န ရူပါဝစရာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ရူပဘုံ၌ သက်ဝင်၍ ဖြစ်သော ‘ရူပါဝစရ’ တရားများ။(၁၂၈၉၊ ၁၆၀၃)။
(၂) ရူပဘုံ၌ သက်ဝင်၍ မဖြစ်သော ‘န ရူပါဝစရ’ တရားများ။(၁၂၉၀၊ ၁၆၀၄)။
အပိုဒ် ၉၅အရူပါဝစရဒုက်
(က) အရူပါဝစရာ ဓမ္မာ။
(ခ) န အရူပါဝစရာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အရူပဘုံ၌ သက်ဝင်၍ ဖြစ်သော ‘အရူပါဝစရ’ တရားများ။(၁၂၉၁၊ ၁၆၀၅)။
(၂) အရူပဘုံ၌ သက်ဝင်၍ မဖြစ်သော ‘န အရူပါဝစရ’ တရားများ။(၁၂၉၂၊ ၁၆၀၆)။
အပိုဒ် ၉၆ပရိယာပန္နဒုက်
(က) ပရိယာပန္နာ ဓမ္မာ။
(ခ) အပရိယာပန္နာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ အကျုံးဝင်သော တရားများ။(၁၂၉၃၊ ၁၆၀၇)။
(၂) ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ အကျုံးမဝင်သော တရားများ။(၁၂၉၄၊ ၁၆၀၈)။
အပိုဒ် ၉၇နိယျာနိကဒုက်
(က) နိယျာနိကာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနိယျာနိကာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားများ။(၁၂၉၅၊ ၁၆၀၉)။
(၂) ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်းမဟုတ်သော တရားများ။(၁၂၉၆၊ ၁၆၁၀)။
အပိုဒ် ၉၈နိယတဒုက်
(က) နိယတာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနိယတာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) စုတိ၏ အခြားမဲ့၌ လည်းကောင်း၊ မိမိဖြစ်ခြင်း၏ အခြားမဲ့၌ လည်းကောင်း အကျိုးပေးမြဲသောတရားများ။(၁၂၉၇၊ ၁၆၁၁)။
(၂) စုတိ၏ အခြားမဲ့၌ လည်းကောင်း၊ မိမိဖြစ်ခြင်း၏ အခြားမဲ့၌ လည်းကောင်း အကျိုးပေး မမြဲသော တရားများ။(၁၂၉၈၊ ၁၆၁၂)။
အပိုဒ် ၉၉သဥတ္တရဒုက်
(က) သဥတ္တရာ ဓမ္မာ။
(ခ) အနုတ္တရာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) မိမိထက် သာလွန်မြင့်မြတ်သော တရားရှိသော ‘လောကီ’ တရားများ။(၁၂၉၉၊ ၁၆၁၃)။
(၂) မိမိထက် သာလွန်မြင့်မြတ်သော တရားမရှိသော ‘လောကုတ္တရာ’ တရားများ။(၁၃၀၀၊ ၁၆၁၄)။
အပိုဒ် ၁၀၀သရဏဒုက်
(က) သရဏာ ဓမ္မာ။
(ခ) အရဏာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ငိုကြွေးကြောင်း ‘ရာဂ’စသည်ရှိသော တရားများ။(၁၃၀၁၊ ၁၆၁၅)။
(၂) ငိုကြွေးကြောင်း ‘ရာဂ’ စသည်မရှိသော တရားများ။(၁၃၀၂၊ ၁၆၁၆)။
ပိဋ္ဌိဒုကံ။
အဘိဓမ္မဒုကမာတိကာ။
မြန်မာပြန်
ပိဋ္ဌိဒုက် ပြီးပြီ။
ဒုကမာတိကာ ပြီးပြီ။
အဘိဓမ္မမာတိကာ ပြီးပြီ။
သုတ္တန္တိကဒုကမာတိကာ
သုတ္တန္တိက ဒုကမာတိကာ
အပိုဒ် ၁၀၁ဝိဇ္ဇာဘာဂီဒုက်
(က) ဝိဇ္ဇာဘာဂိနော ဓမ္မာ။
(ခ) အဝိဇ္ဇာဘာဂိနော ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဝိဇ္ဇာရှစ်ပါးသို့ ဆည်းကပ်တတ်သော တရားများ၊ တစ်နည်း - ဝိဇ္ဇာရှစ်ပါးအဖို့ အစု၌ ဖြစ်သော တရားများ။(၁၃၀၃)။
(၂) အဝိဇ္ဇာသို့ ဆည်းကပ်တတ်သော တရားများ၊ တစ်နည်း - အဝိဇ္ဇာအဖို့အစု၌ ဖြစ်သော တရားများ။(၁၃၀၄)။
အပိုဒ် ၁၀၂ဝိဇ္ဇူပမဒုက်
(က) ဝိဇ္ဇူပမာ ဓမ္မာ။
(ခ) ဝဇိရူပမာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) လျှပ်စစ်နှင့် တူသော တရားများ။(၁၃၀၅)။
(၂) မိုးကြိုးစက်နှင့် တူသော တရားများ။(၁၃၀၆)။
အပိုဒ် ၁၀၃ဗာလဒုက်
(က) ဗာလာ ဓမ္မာ။
(ခ) ပဏ္ဍိတာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) လူမိုက်ဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရားများ။(၁၃၀၇)။
(၂) လူလိမ္မာဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရားများ။(၁၃၀၈)။
အပိုဒ် ၁၀၄ကဏှဒုက်
(က) ကဏှာ ဓမ္မာ။
(ခ) သုက္ကာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) မည်းညစ်သော တရားများ။ (လူဆင်းရဲဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရားများ)။(၁၃၀၉)။
(၂) ဖြူစင်သော တရားများ။ (လူချမ်းသာ၊ လူဘုန်းကြီးဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရားများ)။(၁၃၁၀)။
အပိုဒ် ၁၀၅တပနီယဒုက်
(က) တပနီယာ ဓမ္မာ။
(ခ) အတပနီယာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ပူလောင်စေတတ်သော တရားများ။(၁၃၁၁)။
(၂) မပူလောင်စေတတ်သော တရားများ။(၁၃၁၂)။
အပိုဒ် ၁၀၆အဓိဝစနဒုက်
(က) အဓိဝစနာ ဓမ္မာ။
(ခ) အဓိဝစနပထာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အမည်ပညတ်ဖြစ်သော တရားများ။(၁၃၁၃)။
(၂) အမည်ပညတ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော တရားများ။(၁၃၁၃)။
အပိုဒ် ၁၀၇နိရုတ္တိဒုက်
(က) နိရုတ္တိ ဓမ္မာ။
(ခ) နိရုတ္တိပထာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) ထုတ်ဆိုအပ်သော (သဒ္ဒပညတ်) တရားများ။(၁၃၁၄)။
(၂) ထုတ်၍ ဆိုခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော တရားများ။(၁၃၁၄)။
အပိုဒ် ၁၀၈ပညတ္တိဒုက်
(က) ပညတ္တိ ဓမ္မာ။
(ခ) ပညတ္တိပထာ ဓမ္မာ။
မြန်မာပြန်
(၁) အပြားအားဖြင့် သိစေတတ်သော တရားများ။(၁၃၁၅)။
(၂) အပြားအားဖြင့် သိစေတတ်သော တရားတို့၏ အကြောင်းဖြစ်သော တရားများ။(၁၃၁၅)။
အပိုဒ် ၁၀၉နာမရူပဒုက်
(က) နာမဉ္စ။
(ခ) ရူပဉ္စ။
မြန်မာပြန်
(၁) နာမ်တရား။ (အာရုံသို့ ညွတ်တတ်, ညွတ်စေတတ်သော တရား)။(၁၃၁၆)။
(၂) ရုပ်တရား။ (ဖောက်ပြန်တတ်သော တရား)။(၁၃၁၇)။
အပိုဒ် ၁၁၀အဝိဇ္ဇာဒုက်
(က) အဝိဇ္ဇာ စ။
(ခ) ဘဝတဏှာ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) မသိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’ တရား။ (အမှန်ကို ဖုံးလွှမ်းသော သိသင့်သည်ကို မသိ, မသိသင့်သည်ကို သိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’ တရား)။(၁၃၁၈)။
(၂) ဘဝကို တပ်မက်တောင့်တမှု ‘ဘဝတဏှာ’ တရား။(၁၃၁၉)။
အပိုဒ် ၁၁၁ဘဝဒိဋ္ဌိဒုက်
(က) ဘဝဒိဋ္ဌိ စ။
(ခ) ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဘဝမြဲခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်သော အယူ။(၁၃၂၀)။
(၂) ဘဝပြတ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်သော အယူ။(၁၃၂၁)။
အပိုဒ် ၁၁၂သဿတဒိဋ္ဌိဒုက်
(က) သဿတဒိဋ္ဌိ စ။
(ခ) ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) (အတ္တသည်လည်းကောင်း၊ လောကသည်လည်းကောင်း) မြဲ၏ဟု ဖြစ်သော အယူ။(၁၃၂၂)။
(၂) (အတ္တသည်လည်းကောင်း၊ လောကသည်လည်းကောင်း) ပြတ်စဲလတ္တံ့ဟု ဖြစ်သော အယူ။(၁၃၂၃)။
အပိုဒ် ၁၁၃အန္တဝါဒိဋ္ဌိဒုက်
(က) အန္တဝါ ဒိဋ္ဌိ စ။
(ခ) အနန္တဝါ ဒိဋ္ဌိ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) (အတ္တသည်လည်းကောင်း၊ လောကသည်လည်းကောင်း) အဆုံးအပိုင်းအခြားရှိ၏ဟု ဖြစ်သော အယူ။(၁၃၂၄)။
(၂) (အတ္တသည်လည်းကောင်း၊ လောကသည်လည်းကောင်း) အဆုံးအပိုင်းအခြား မရှိဟု ဖြစ်သော အယူ။(၁၃၂၅)။
အပိုဒ် ၁၁၄ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိဒုက်
(က) ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိ စ။
(ခ) အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) ရှေ့အဖို့သို့ အစဉ်လိုက်သော မှားသောအယူ။(၁၃၂၆)။
(၂) နောက်အဖို့သို့ အစဉ်လိုက်သော မှားသောအယူ။(၁၃၂၇)။
အပိုဒ် ၁၁၅အဟိရီကဒုက်
(က) အဟိရိကဉ္စ။
(ခ) အနောတ္တပ္ပဉ္စ။
မြန်မာပြန်
(၁) မကောင်းမှုမှ မရှက်မှု ‘အဟိရီက’ တရား။(၁၃၂၈)။
(၂) မကောင်းမှုမှ မကြောက်လန့်မှု ‘အနောတ္တပ္ပ’ တရား။(၁၃၂၉)။
အပိုဒ် ၁၁၆ဟိရီဒုက်
(က) ဟိရီ စ။
(ခ) ဩတ္တပ္ပဉ္စ။
မြန်မာပြန်
(၁) မကောင်းမှုမှ ရှက်မှု ‘ဟိရီ’ တရား။(၁၃၃၀)။
(၂) မကောင်းမှုမှ ကြောက်လန့်မှု ‘ဩတ္တပ္ပ’ တရား။(၁၃၃၁)။
အပိုဒ် ၁၁၇ဒေါဝစဿတာဒုက်
(က) ဒောဝစဿတာ စ။
(ခ) ပါပမိတ္တတာ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဆိုဆုံးမခက်သောသူ၏ အဖြစ်။ (ဆိုဆုံးမခက်သောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၃၂)။
(၂) မကောင်းသော မိတ်ဆွေရှိသောသူ၏ အဖြစ်။ (မိတ်ဆွေဆိုး, မိတ်ဆွေယုတ်ရှိသောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၃၃)။
အပိုဒ် ၁၁၈သောဝစဿတာဒုက်
(က) သောဝစဿတာ စ။
(ခ) ကလျာဏမိတ္တတာ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဆိုဆုံးမလွယ်သောသူ၏ အဖြစ်။ (ဆိုဆုံးမလွယ်သောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၃၄)။
(၂) ကောင်းသော မိတ်ဆွေရှိသော သူ၏အဖြစ်။ (အဆွေခင်ပွန်းကောင်းရှိသော သူဖြစ်အောင်ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၃၅)။
အပိုဒ် ၁၁၉အာပတ္တိကုသလတာဒုက်
(က) အာပတ္တိကုသလတာ စ။
(ခ) အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကုသလတာ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) အာပတ်တို့၌ လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ်။ (အာပတ်တို့၌ လိမ္မာသောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၃၆)။
(၂) အာပတ်မှ ထခြင်း၌ လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ်။ (အာပတ်မှ လွတ်ခြင်း၌ လိမ္မာသောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၃၇)။
အပိုဒ် ၁၂၀သမာပတ္တိကုသလတာဒုက်
(က) သမာပတ္တိကုသလတာ စ။
(ခ) သမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကုသလတာ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) သမာပတ် (ဝင်စားမှု) ၌ လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ်။ (သမာပတ်ဝင်စားမှုကို ခွဲခြမ်း၍ သိနိုင်သောဉာဏ်ရှိသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၃၈)။
(၂) သမာပတ်မှ ထမှု၌ လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ်။ (သမာပတ်မှ ထမှုကို ခွဲခြား၍ သိနိုင်သောဉာဏ်ရှိသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၃၉)။
အပိုဒ် ၁၂၁ဓာတုကုသလတာဒုက်
(က) ဓာတုကုသလတာ စ။
(ခ) မနသိကာရကုသလတာ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) သဘာဝဓာတ်၌ လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ်။ (ဓာတ်၁၈-ပါး၌ တတ်သိလိမ္မာသောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၄၀)။
(၂) ထိုသဘာဝ (ဓာတ်) တို့ကို နှလုံးသွင်းမှု၌ လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ်။ (ဓာတ်၁၈-ပါးတို့ကိုနှလုံးသွင်းမှု၌ လိမ္မာသောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၄၁)။
အပိုဒ် ၁၂၂အာယတနကုသလတာဒုက်
(က) အာယတနကုသလတာ စ။
(ခ) ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလတာ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) အာယတန၌ လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ်။ (အာယတန၁၂-ပါး၌ တတ်သိလိမ္မာသောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၄၂)။
(၂) ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ်။ (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ တတ်သိလိမ္မာသောသူဖြစ်အောင်ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၄၃)။
အပိုဒ် ၁၂၃ဌာနကုသလတာဒုက်
(က) ဌာနကုသလတာ စ။
(ခ) အဋ္ဌာနကုသလတာ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) အကြောင်းဟုတ်သည်၌ လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ်။ (အကြောင်းဟုတ်သည်၌ တတ်သိလိမ္မာသောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၄၄)။
(၂) အကြောင်းမဟုတ်သည်၌ လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ်။ (အကြောင်းမဟုတ်သည်၌ တတ်သိလိမ္မာသောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၄၅)။
အပိုဒ် ၁၂၄အဇ္ဇဝဒုက်
(က) အဇ္ဇဝေါ စ။
(ခ) မဒ္ဒဝေါ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဖြောင့်မတ်သောသူ၏အဖြစ် ‘အဇ္ဇဝ’။ (ဖြောင့်မတ်သောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၄၆)။
(၂) နူးညံ့ပြေပြစ်သောသူ၏အဖြစ် ‘မဒ္ဒဝ’။ (နူးညံ့ပြေပြစ်သောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၄၇)။
အပိုဒ် ၁၂၅ခန္တိဒုက်
(က) ခန္တိ စ။
(ခ) သောရစ္စဉ္စ။
မြန်မာပြန်
(၁) သည်းခံခြင်းတရား ‘ခန္တိ’။(၁၃၄၈)။
(၂) ကောင်းသော အမှု၌ မွေ့လျော်သူ၏အဖြစ် ‘သောရစ္စ’။ (ကောင်းသော အမှု၌ မွေ့လျော်သူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သောတရား)။(၁၃၄၉)။
အပိုဒ် ၁၂၆သာခလျဒုက်
(က) သာခလျဉ္စ။
(ခ) ပဋိသန္ထာရော စ။
မြန်မာပြန်
(၁) နူးညံ့ပြေပြစ်သော စကားရှိသူ၏အဖြစ် ‘သာခလျ’။ (နူးညံ့ပြေပြစ် ချစ်ဖွယ်စကားကို ဆိုတတ်သူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၅၀)။
(၂) လောကဝတ် အစေ့အစပ်ပြုခြင်း ‘ပဋိသန္ထာရ’။ (လောကဝတ် ဖော်ရွေကျေပွန်ခြင်း)။(၁၃၅၁)။
အပိုဒ် ၁၂၇ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရတာဒုက်
(က) ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရတာ စ။
(ခ) ဘောဇနေ အမတ္တညုတာ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဣန္ဒြေတို့၌ မစောင့်ရှောက်သော တံခါးပေါက်ရှိသူ၏အဖြစ်။ (မျက်စိစသော ဣန္ဒြေကိုမစောင့်ထိန်းတတ်သူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၅၂)။
(၂) ဘောဇဉ်၌ အတိုင်းအရှည်ကို မသိတတ်သောသူ၏အဖြစ်။ (စားဖွယ်ဘောဇဉ်၌ အတိုင်းအရှည်ကို မသိတတ်သောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၅၃)။
အပိုဒ် ၁၂၈ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာဒုက်
(က) ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ စ။
(ခ) ဘောဇနေ မတ္တညုတာ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဣန္ဒြေတို့၌ စောင့်ရှောက်သော တံခါးပေါက်ရှိသောသူ၏အဖြစ်။ (မျက်စိစသော ဣန္ဒြေကိုစောင့်ထိန်းတတ်သူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၅၄)။
(၂) ဘောဇဉ်၌ အတိုင်းအရှည်ကို သိတတ်သောသူ၏အဖြစ်။ (စားဖွယ်ဘောဇဉ်၌ အတိုင်းအရှည်ကို သိတတ်သူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၅၅)။
အပိုဒ် ၁၂၉မုဋ္ဌသစ္စဒုက်
(က) မုဋ္ဌသစ္စဉ္စ။
(ခ) အသမ္ပဇညဉ္စ။
မြန်မာပြန်
(၁) မေ့လျော့သော သတိရှိသောသူ၏အဖြစ် ‘မုဋ္ဌသစ္စ’။ (သတိမေ့သူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၅၆)။
(၂) ဆင်ခြင်စဉ်းစားဉာဏ် မရှိသောသူ၏အဖြစ် ‘အသမ္ပဇည’။ (ဆင်ခြင်စဉ်းစားဉာဏ် မရှိသူ ဖြစ်အောင်ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၅၇)။
အပိုဒ် ၁၃၀သတိဒုက်
(က) သတိ စ။
(ခ) သမ္ပဇညဉ္စ။
မြန်မာပြန်
(၁) အောက်မေ့တတ်သော ‘သတိ’ တရား။(၁၃၅၈)။
(၂) ဆင်ခြင်စဉ်းစားတတ်သော ‘သမ္ပဇည’ တရား။(၁၃၅၉)။
အပိုဒ် ၁၃၁ပဋိသင်္ခါနဗလဒုက်
(က) ပဋိသင်္ခါနဗလဉ္စ။
(ခ) ဘာဝနာဗလဉ္စ။
မြန်မာပြန်
(၁) မတုန်မလှုပ်သော ဆင်ခြင်ခြင်း ‘ပဋိသင်္ခါနဗလ’။(၁၃၆၀)။
(၂) မတုန်မလှုပ်သော ပွါးများခြင်း ‘ဘာဝနာဗလ’။(၁၃၆၁)။
အပိုဒ် ၁၃၂သမထဒုက်
(က) သမထော စ။
(ခ) ဝိပဿနာ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) (ဆန့်ကျင်ဘက် အကုသိုလ်တရားတို့ကို) ငြိမ်သက်စေတတ်သော ‘သမထ’ တရား။(၁၃၆၂)။
(၂) အနိစ္စအစရှိသော အထူးထူးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ရှုမြင်တတ်သော ‘ဝိပဿနာ’ တရား။(၁၃၆၃)။
အပိုဒ် ၁၃၃သမထနိမိတ္တဒုက်
(က) သမထနိမိတ္တဉ္စ ။
(ခ) ပဂ္ဂါဟနိမိတ္တဉ္စ။
မြန်မာပြန်
(၁) ငြိမ်သက်စေမှု ‘သမထ’၏ အကြောင်းတရား။(၁၃၆၄)။
(၂) သမ္ပယုတ္တတရားတို့ကို ချီးမြှောက်မှု ‘ပဂ္ဂါဟ’ ၏ အကြောင်းတရား။(၁၃၆၅)။
အပိုဒ် ၁၃၄ပဂ္ဂါဟဒုက်
(က) ပဂ္ဂါဟော စ။
(ခ) အဝိက္ခေပေါ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) သမ္ပယုတ္တတရားတို့ကို ချီးမြှောက်မှု ‘ဝီရိယ’။(၁၃၆၆)။
(၂) မပျံ့လွင့်မှု ‘အဝိက္ခေပ’။(၁၃၆၇)။
အပိုဒ် ၁၃၅သီလဝိပတ္တိဒုက်
(က) သီလဝိပတ္တိ စ။
(ခ) ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) အကျင့်သီလ ပျက်စီးခြင်း ‘သီလဝိပတ္တိ’။(၁၃၆၈)။
(၂) အယူပျက်စီးခြင်း ‘ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ’။(၁၃၆၉)။
အပိုဒ် ၁၃၆သီလသမ္ပဒါဒုက်
(က) သီလသမ္ပဒါ စ။
(ခ) ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) အကျင့်သီလပြည့်စုံခြင်း ‘သီလသမ္ပဒါ’။(၁၃၇၀)။
(၂) အယူပြည့်စုံခြင်း ‘ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ’။(၁၃၇၁)။
အပိုဒ် ၁၃၇သီလဝိသုဒ္ဓိဒုက်
(က) သီလဝိသုဒ္ဓိ စ။
(ခ) ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) အကျင့်သီလ၏ အထူးစင်ကြယ်ခြင်း ‘သီလဝိသုဒ္ဓိ’။(၁၃၇၂)။
(၂) အယူ၏ စင်ကြယ်ခြင်း ‘ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ’။(၁၃၇၃)။
အပိုဒ် ၁၃၈ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိခေါပနဒုက်
(က) ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ ခေါ ပန။
(ခ) ယထာဒိဋ္ဌိဿ စ ပဓာနံ။
မြန်မာပြန်
(၁) အယူ၏ အထူးစင်ကြယ်ခြင်း။(၁၃၇၄)။
(၂) အထူးစင်ကြယ်သော အယူအားလျော်သော လုံ့လ။(၁၃၇၅)။
အပိုဒ် ၁၃၉သံဝေဂဒုက်
(က) သံဝေဂေါ စ သံဝေဇနိယေသု ဌာနေသု။
(ခ) သံဝိဂ္ဂဿ စ ယောနိသော ပဓာနံ။
မြန်မာပြန်
(၁) ထိတ်လန့်ဖွယ်အကြောင်းတို့၌ ထိတ်လန့်ခြင်း။(၁၃၇၆)။
(၂) ထိတ်လန့်သူ၏ သင့်လျော်သောအားဖြင့် လုံ့လပြုခြင်း။(၁၃၇၇)။
အပိုဒ် ၁၄၀အသန္တုဋ္ဌိတာဒုက်
(က) အသန္တုဋ္ဌိတာ စ ကုသလေသု ဓမ္မေသု။
(ခ) အပ္ပဋိဝါနိတာ စ ပဓာနသ္မိံ။
မြန်မာပြန်
(၁) ကုသိုလ်တရားတို့၌ မရောင့်ရဲ (မတင်းတိမ်) နိုင်သူ၏အဖြစ်။ (ကုသိုလ်တရားတို့၌ မရောင့်ရဲနိုင်သူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သောတရား)။(၁၃၇၈)။
(၂) လုံ့လပြုခြင်း ‘ဝီရိယ’ ၌ မဆုတ်မနစ်သူ၏အဖြစ်။ (ကုသိုလ်တရားပွါးများ အားထုတ်ခြင်း၌ မဆုတ်နစ်သောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော တရား)။(၁၃၇၉)။
အပိုဒ် ၁၄၁ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဒုက်
(က) ဝိဇ္ဇာ စ။
(ခ) ဝိမုတ္တိ စ။
မြန်မာပြန်
(၁) ဖောက်ထွင်းသိမှု ‘ဝိဇ္ဇာ’။(၁၃၈၀)။
(၂) လွတ်မြောက်မှု ‘ဝိမုတ္တိ’။(၁၃၈၁)။
အပိုဒ် ၁၄၂ခယေဉာဏဒုက်
(က) ခယေ ဉာဏံ။
(ခ) အနုပ္ပါဒေ ဉာဏန္တိ။
မြန်မာပြန်
(၁) ကိလေသာကုန်ခန်းခြင်းကို ပြုတတ်သော (မဂ်) ဉာဏ်။(၁၃၈၂)။
(၂) ကိလေသာ တစ်ဖန် မဖြစ်ပေါ်စေတတ်သော (ဖိုလ်) ဉာဏ်။ (ကိလေသာကို တစ်ဖန် မဖြစ်ပေါ်စေသော မဂ်၏ အဆုံး၌ ဖြစ်သည့် ဖိုလ်ဉာဏ်)။(၁၃၈၃)။
နောက်ခံ လေ့လာရန်
ဓမ္မသင်္ဂဏီ မာတိကာ
ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း သည် ပရမတ္ထတရားများကို ရေတွက်ပေါင်းရုံးပြသော ကျမ်းဖြစ်သည်။ ဓမ္မ-တရား၊ သင်္ဂဏီ-ရေတွက်ခြင်း ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ ထိုသို့ ပေါင်းရုံးပြရာတွင် ဦးစွာ ခေါင်းစဉ် မာတိကာများကို ဟောကြားပြီးမှ ထိုမာတိကာများအလိုက် အဓိပ္ပာယ် အကျယ်ကို ဆက်လက် ဟောကြားတော်မူသည်။
ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်းတွင် ရုပ်၊ စိတ်၊ စေတသိက် စသည့်အလုံးစုံသော သဘာဝတရားများကို တစ်ခုချင်း အသေးစိတ် ရေတွက် ပြထားသည်။ ထိုသို့ ရေတွက်ရာတွင် ၎င်းတို့၏ သဘောသဘာဝ၊ လုပ်ငန်းတာဝန်နှင့် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ဆက်နွယ် ကျေးဇူးပြုပုံများအလိုက် ပေါ်လွင်စေရန် အမျိုးအစားများခွဲခြား၍ ရှင်းပြထားသည်။
မာတိကာကျမ်းအား တိကမာတိကာ၊ ဒုကမာတိကာ နှင့် သုတ္တန္တိကဒုကမာတိကာဟု သုံးမျိုးခွဲခြားထားသည်။ ဒုကမာတိကာတွင်ခေါင်းစဉ်ခွဲ၁၃ခုရှိပြီး ကျန်မာတိကာနှစ်မျိုးတွင်ခေါင်းစဉ်ခွဲမရှိပါ။
တိကမာတိကာဟူသည်မှာ သုံးမျိုးသုံးစားခွဲခြားဟောပြတော်မူသောကြောင့် တိကမာတိကာ၊ နှစ်မျိုးနှစ်စားခွဲခြားဟောပြတော်မူခြင်းကြောင့် ဒုကမာတိကာ ဟုခေါ်ဆိုသည်။
ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိတော်နှင့် တိုက်ဆိုင်ချက်
ဤစာမျက်နှာရှိ ပါဠိသည် ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိတော် တိကမာတိကာ (အဘိဓမ္မပိဋကေ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိ၊ မာတိကာ)၊ ဒုကမာတိကာ (အဘိဓမ္မပိဋကေ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိ၊ မာတိကာ) ကို ကူးယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး မြန်မာပြန်ကို တိက်၊ ဒုက် အမှတ်အလိုက် တွဲဖက်ထားသည်။ ပါဠိတော်၏ (က)၊ (ခ) စသော ပုဒ်တို့ကို မြန်မာပြန်၏ (၁)၊ (၂) စသော ပုဒ်တို့နှင့် အစဉ်အတိုင်း တွဲဖက်ထားသည်။
ပါဠိတော်နှင့် မြန်မာပြန် နှစ်ခုစလုံးတွင် တိကမာတိကာကို ၁ မှ ၂၂ အထိ၊ ဒုကမာတိကာကို ၁ မှ ၁၄၂ အထိ သီးခြားစီ အမှတ်စဉ် တပ်ထားသည်။
မြန်မာပြန်၏ ပုဒ်များ နောက်တွင် (၁-၃၆၄၊ ၉၈၅၊ ၁၃၈၄) ကဲ့သို့ ကွင်းခတ်ပြထားသော နံပါတ်များမှာ ထိုပုဒ်ကို အကျယ်ဖွင့်ပြသော ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် စာပိုဒ်များ၏ နံပါတ် (ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိတော်၏ စာပိုဒ်နံပါတ်) များ ဖြစ်သည်။ မြန်မာပြန်စာအုပ်၏ ညွှန်းချက်များ ဖြစ်သဖြင့် ဘာသာပြန် စာသားမှ ခွဲ၍ ထိုပုဒ်၏ နောက်တွင် မှတ်ချက်အဖြစ် ပြထားသည်။
ပါဠိတော်တွင် [ ] ဖြင့် ပြထားသော အခြားမူများ၏ ပါဌ်ကွဲနှင့် ကိုးကားရန် ညွှန်ပြချက်များကို ပါဠိစာသားမှ ထုတ်၍ စာပိုဒ်အလိုက် ဤတွင် ဖော်ပြထားသည် —
- တိကမာတိကာ ၄ — ဥပါဒိဏ္ဏုပါဒါနိယာ [ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ (သျာ.)]
- တိကမာတိကာ ၄ — အနုပါဒိဏ္ဏအနုပါဒါနိယာ [အနုပါဒိန္နာနုပါဒါနိယာ (သျာ.)]
- တိကမာတိကာ ၅ — အသံကိလိဋ္ဌအသံကိလေသိကာ [အသံကိလိဋ္ဌာသံကိလေသိကာ (သျာ.)]
- တိကမာတိကာ ၆ — အဝိတက္ကအဝိစာရာ [အဝိတက္ကာဝိစာရာ (သျာ.)]
- တိကမာတိကာ ၁၀ — နေဝါစယဂါမိနာပစယဂါမိနော [နေဝါစယဂါမိနော နာပစယဂါမိနော (သျာ.)]
- တိကမာတိကာ ၁၁ — နေဝသေက္ခနာသေက္ခါ [နေဝသေက္ခါနာသေက္ခါ (သီ. သျာ.)]
- တိကမာတိကာ ၂၂ — အနိဒဿနအပ္ပဋိဃာ [အနိဒဿနာပ္ပဋိဃာ (သျာ.)]
- ဒုကမာတိကာ ၆၈ — ဥပါဒိဏ္ဏာ [ဥပါဒိန္နာ (သီ. သျာ.)]
- ဒုကမာတိကာ ၁၂၆ — ပဋိသန္ထာရော စ [ပဋိသန္ဓာရော စ (က.)]
- နိဂုံး ပါဠိ — သုတ္တန္တိကဒုကမာတိကာ [သုတ္တန္တမာတိကာ (သျာ.)]
စာလုံးပေါင်း အမှား စသည်တို့ကို ပြင်ဆင်ထားပြီး အောက်ခြေ မူရင်းအပိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။
မူရင်း: ဝီကီရင်းမြစ် (my.wikisource.org) — ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် (ရေးသားသူ — သာသနာရေးဦးစီးဌာန) · လိုင်စင် CC BY-SA 4.0 · ရယူသည့်နေ့
မူရင်း: Vipassana Research Institute (tipitaka.org) — တိကမာတိကာ (အဘိဓမ္မပိဋကေ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိ၊ မာတိကာ)၊ ဒုကမာတိကာ (အဘိဓမ္မပိဋကေ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိ၊ မာတိကာ) · လိုင်စင် Free for non-commercial use, with attribution to the Vipassana Research Institute · ရယူသည့်နေ့
မူရင်း: ဝီကီပီးဒီးယား (my.wikipedia.org) — ဓမ္မသင်္ဂဏီ · လိုင်စင် CC BY-SA 4.0 · ရယူသည့်နေ့
နောက်ခံ လေ့လာရန် အပိုင်းသည် ဝီကီပီးဒီးယား စာမျက်နှာမှ အပိုင်းအချို့ကို ကောက်နုတ်ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ စာလုံးပေါင်း အမှားနှင့် ကျန်ခဲ့သော စကားလုံး စသည်ဖြင့် စာသား ၈၉ နေရာကို ပြင်ဆင်ထားပြီး အောက်တွင် စာရင်းပြုထားသည်။ ဤမှအပ စာသားကို မပြင်ထားပါ။
စာသား ပြင်ဆင်ချက် (၅၆)
- ‘သုခဝေဒနာ' → ‘သုခဝေဒနာ’ (တိကမာတိကာ ၂၊ မြန်မာပြန်)
- ‘ဝိပါက်'၏ → ‘ဝိပါက်’၏ (တိကမာတိကာ ၄၊ မြန်မာပြန်)
- အဖြစ် ဖြင့် → အဖြစ်ဖြင့် (တိကမာတိကာ ၄၊ မြန်မာပြန်)
- ဖြစ် ကုန်သော → ဖြစ်ကုန်သော (တိကမာတိကာ ၄၊ မြန်မာပြန်)
- ရုပ်တရားများ။ → ရုပ်တရားများ)။ (တိကမာတိကာ ၅၊ မြန်မာပြန်)
- မနှိပ်စက် အပ်ကုန်မူ၍ → မနှိပ်စက်အပ်ကုန်မူ၍ (တိကမာတိကာ ၅၊ မြန်မာပြန်)
- သုံးသပ်မှု ဝိစာရ’ → သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ (တိကမာတိကာ ၆၊ မြန်မာပြန်)
- အာနုဘော်ရှိသာ → အာနုဘော်ရှိသော (တိကမာတိကာ ၁၃၊ မြန်မာပြန်)
- နည်းပါးသော၊ အာနုဘော် → နည်းပါးသော အာနုဘော် (တိကမာတိကာ ၁၃၊ မြန်မာပြန်)
- ၁၁၄၇ → ၁၀၄၇ (တိကမာတိကာ ၁၉၊ ညွှန်း)
- ‘ဟိတ်'ရှိသော → ‘ဟိတ်’ရှိသော (ဒုကမာတိကာ ၂၊ မြန်မာပြန်)
- ‘ဟိတ်'လည်း → ‘ဟိတ်’လည်း (ဒုကမာတိကာ ၄၊ မြန်မာပြန်၊ ၂ ကြိမ်)
- ‘ဟိတ်'လည်းမည် → ‘ဟိတ်’လည်းမည် (ဒုကမာတိကာ ၅၊ မြန်မာပြန်)
- ဟိတ်' → ဟိတ်’ (ဒုကမာတိကာ ၆၊ မြန်မာပြန်၊ ၂ ကြိမ်)
- ပြု ပြင်စီမံ အပ် → ပြုပြင်စီမံအပ် (ဒုကမာတိကာ ၈၊ မြန်မာပြန်)
- ဖြစ်စေ တတ်သော → ဖြစ်စေတတ်သော (ဒုကမာတိကာ ၁၄၊ မြန်မာပြန်)
- သညောဇန သမ္ပယုတ္တဒုက် → သညောဇနသမ္ပယုတ္တဒုက် (ဒုကမာတိကာ ၂၂၊ အမည်)
- ထုံးဖွဲ့ တတ်သော → ထုံးဖွဲ့တတ်သော (ဒုကမာတိကာ ၂၆၊ မြန်မာပြန်)
- ယောဂဂါစ္ဆက → ယောဂဂေါစ္ဆက (ဒုကမာတိကာ ၃၈၊ ခေါင်းစဉ် မြန်မာပြန်)
- နီဝရဏနိယဒုက် → နီဝရဏိယဒုက် (ဒုကမာတိကာ ၄၅၊ အမည်)
- နီဝရဏိနိယဒုက် → နီဝရဏိယဒုက် (ဒုကမာတိကာ ၄၇၊ အမည်)
- သုံးသပ်တတ် သောတရားများ → သုံးသပ်တတ်သော တရားများ (ဒုကမာတိကာ ၅၀၊ မြန်မာပြန်)
- တ ရားများ → တရားများ (ဒုကမာတိကာ ၇၇၊ မြန်မာပြန်)
- ဆိုဆုံးလွယ် → ဆိုဆုံးမလွယ် (ဒုကမာတိကာ ၁၁၈၊ မြန်မာပြန်)
- အာပတ္ထိကုသလတာဒုက် → အာပတ္တိကုသလတာဒုက် (ဒုကမာတိကာ ၁၁၉၊ အမည်)
- လိမ္မသော → လိမ္မာသော (ဒုကမာတိကာ ၁၂၁၊ မြန်မာပြန်)
- ပွါးများခြင်း ဘာဝနာဗလ’ → ပွါးများခြင်း ‘ဘာဝနာဗလ’ (ဒုကမာတိကာ ၁၃၁၊ မြန်မာပြန်)
- လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ် ( → လိမ္မာသောသူ၏အဖြစ်။ ( (ဒုကမာတိကာ ၁၂၀၊ မြန်မာပြန်)
- ‘အသမ္ပဇည’ ( → ‘အသမ္ပဇည’။ ( (ဒုကမာတိကာ ၁၂၉၊ မြန်မာပြန်)
- ‘အဇ္ဈတ္တ'သန္တာန် → ‘အဇ္ဈတ္တ’သန္တာန် (ဒုကမာတိကာ ၆၆၊ မြန်မာပြန်)
- ဥပါဒါနတို့နှင့် → ဥပါဒါန်တို့နှင့် (ဒုကမာတိကာ ၇၁၊ မြန်မာပြန်၊ ၂ ကြိမ်)
- ‘ဝိပါက်'၏ → ‘ဝိပါက်’၏ (ဒုကမာတိကာ ၆၈၊ မြန်မာပြန်)
- ‘ဥပါဒါန်'ဦးစီး → ‘ဥပါဒါန်’ဦးစီး (ဒုကမာတိကာ ၆၈၊ မြန်မာပြန်)
- အဖြစ် ဖြင့် → အဖြစ်ဖြင့် (ဒုကမာတိကာ ၆၈၊ မြန်မာပြန်)
- ‘ဟိတ်'ရှိသော → ‘ဟိတ်’ရှိသော (ဒုကမာတိကာ ၈၅၊ မြန်မာပြန်)
- ‘ဟိတ်'ရှိသော → ‘ဟိတ်’ရှိသော (ဒုကမာတိကာ ၈၆၊ မြန်မာပြန်)
- ‘ပီတိ'ရှိသော → ‘ပီတိ’ရှိသော (ဒုကမာတိကာ ၈၉၊ မြန်မာပြန်)
- ‘ရာဂ'စသည် → ‘ရာဂ’စသည် (ဒုကမာတိကာ ၁၀၀၊ မြန်မာပြန်)
- ‘သမထ'၏ → ‘သမထ’၏ (ဒုကမာတိကာ ၁၃၃၊ မြန်မာပြန်)
- အစဉ်မလိုက် သောတရားများ → အစဉ်မလိုက်သော တရားများ (ဒုကမာတိကာ ၆၅၊ မြန်မာပြန်)
- ထိုက် သောတရားများ → ထိုက်သော တရားများ (ဒုကမာတိကာ ၇၉၊ မြန်မာပြန်)
- မမြဲ သောတရားများ → မမြဲသော တရားများ (ဒုကမာတိကာ ၉၈၊ မြန်မာပြန်)
- သူဖြစ် အောင်ပြုတတ်သော → သူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော (ဒုကမာတိကာ ၁၁၇၊ မြန်မာပြန်)
- ပြုတတ် သောတရား → ပြုတတ်သော တရား (ဒုကမာတိကာ ၁၁၉၊ မြန်မာပြန်)
- သူဖြစ် အောင်ပြုတတ်သော → သူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော (ဒုကမာတိကာ ၁၁၉၊ မြန်မာပြန်)
- သိနိုင် သောဉာဏ် → သိနိုင်သောဉာဏ် (ဒုကမာတိကာ ၁၂၀၊ မြန်မာပြန်)
- လိမ္မာသောသူ ဖြစ် အောင်ပြုတတ်သော → လိမ္မာသောသူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော (ဒုကမာတိကာ ၁၂၁၊ မြန်မာပြန်)
- သူဖြစ် အောင်ပြုတတ်သော → သူဖြစ်အောင် ပြုတတ်သော (ဒုကမာတိကာ ၁၂၂၊ မြန်မာပြန်)
- အစေ့အစပ်ပြု ခြင်း → အစေ့အစပ်ပြုခြင်း (ဒုကမာတိကာ ၁၂၆၊ မြန်မာပြန်)
- အတိုင်း အရှည်ကိုမသိတတ် → အတိုင်းအရှည်ကို မသိတတ် (ဒုကမာတိကာ ၁၂၇၊ မြန်မာပြန်)
- အတိုင်းအရှည် ကိုသိတတ် → အတိုင်းအရှည်ကို သိတတ် (ဒုကမာတိကာ ၁၂၈၊ မြန်မာပြန်)
- လုံ့လပြု ခြင်း → လုံ့လပြုခြင်း (ဒုကမာတိကာ ၁၃၉၊ မြန်မာပြန်)
- ဓမ္မာသင်္ဂီဏီကျမ်းတွင် → ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်းတွင် (နောက်ခံ)
- စေတသိတ် → စေတသိက် (နောက်ခံ)
- ဒာ → ဒါ (ပါဠိ၊ ၃၀ ကြိမ်) — VRI မူတွင် ဒ နောက်၌ ရေးချ ဖြင့် ‘ဒာ’ ဟု ရေးထားရာ ‘အ’ ဟု မှားဖတ်နိုင်သဖြင့် မြန်မာ စာလုံးပေါင်းအတိုင်း မောက်ချ ဖြင့် ‘ဒါ’ ဟု ပြထားသည်။ အသံနှင့် အဓိပ္ပာယ် မပြောင်းပါ။
- ဒွာ → ဒွါ (ပါဠိ၊ ၂ ကြိမ်) — VRI မူတွင် ဒွ နောက်၌ ရေးချ ဖြင့် ‘ဒွာ’ ဟု ရေးထားရာ ‘အွ’ ဟု မှားဖတ်နိုင်သဖြင့် မြန်မာ စာလုံးပေါင်းအတိုင်း (ဒွါရ ကဲ့သို့) မောက်ချ ဖြင့် ‘ဒွါ’ ဟု ပြထားသည်။ အသံနှင့် အဓိပ္ပာယ် မပြောင်းပါ။